Bí quyết trường thọ của những cụ bà trăm tuổi

Vì cả cha lẫn mẹ đều qua đời trước tuổi 62, bà Kathleen Wood (66 tuổi, chủ doanh nghiệp tại St. Petersburg, Florida) rất chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe. Năm ngoái, bà đã tìm đến Trung tâm Kéo dài Tuổi thọ Northwestern Medicine để tham gia các chương trình y học trường thọ.

Tại Mỹ hiện có hàng trăm phòng khám y học trường thọ cao cấp cung cấp các dịch vụ giúp kéo dài tuổi thọ và nâng cao sức khỏe. Các chương trình này thường nằm ngoài hệ thống y tế chính thống, chi phí dao động từ hàng nghìn đến hàng chục nghìn USD mỗi năm, nhưng nhiều phương pháp xét nghiệm và can thiệp vẫn chưa được chứng minh hiệu quả.

Chẳng hạn, Fountain Life, trung tâm sở hữu 5 phòng khám trường thọ, cung cấp gói hội viên với giá 23.500 USD/năm. Với gói này, hội viên được giải trình tự toàn bộ bộ gen, chụp cộng hưởng từ (MRI) toàn thân, điều trị bằng tế bào gốc cùng nhiều dịch vụ chẩn đoán, trị liệu khác.

Nhận thấy thị trường chăm sóc sức khỏe phòng ngừa ngày càng phát triển, một số hệ thống y tế lớn tại Mỹ trong năm qua cũng bắt đầu mở các phòng khám kéo dài tuổi thọ riêng. Bước chuyển dịch này được kỳ vọng sẽ tăng tính hợp pháp cho một lĩnh vực y học vốn gặp nhiều nghi ngại.

Chẳng hạn, phòng khám Tuổi thọ Con người thuộc Đại học Northwestern đang triển khai nghiên cứu về các dấu hiệu sinh học, những chỉ số đo lường quá trình lão hóa của cơ thể. Chương trình có mức phí 5.500 USD/năm, bao gồm các phương pháp kéo dài tuổi thọ lành mạnh đã được chứng minh như kiểm tra VO2 max (chỉ số tiêu thụ oxy tối đa khi vận động), đánh giá sức mạnh và chức năng thể chất. 

Ngoài ra, cũng có một số phương pháp ít được kiểm chứng hơn, như xét nghiệm máu nâng cao, phân tích thành phần cơ thể, đo tuổi sinh học và phân tích võng mạc nhằm đánh giá nguy cơ mắc bệnh tim mạch cũng như rối loạn nhận thức.

Bước chuyển của ngành chăm sóc sức khỏe

Trong nhiều thập kỷ, chăm sóc sức khỏe cao cấp thường gắn liền với những kỳ nghỉ dưỡng, nơi con người tạm rời xa cuộc sống thường nhật để thư giãn và phục hồi năng lượng. Tuy nhiên, quan niệm này đang dần thay đổi. Thay vì chỉ tìm kiếm những trải nghiệm trị liệu mang tính thư giãn, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các tác động sinh học thực tế và cách đo lường hiệu quả thông qua những chỉ số sức khỏe cụ thể. 

Điều này cũng làm thay đổi chân dung của những người theo đuổi sức khỏe và tuổi thọ. Hình ảnh rập khuôn về người theo đuổi tuổi thọ, một người đam mê công nghệ sinh học luôn dán mắt vào màn hình đo sức khỏe, đã không còn đúng. 

Dữ liệu cho thấy tệp khách hàng hiện nay mở rộng ở nhiều độ tuổi và lĩnh vực: thế hệ Millennials và Gen Z (chiếm 36% dân số trưởng thành tại Mỹ) đóng góp tới 41% mức chi tiêu chăm sóc sức khỏe hàng năm; các nhà quản lý coi năng lượng và khả năng nhận thức là tài sản kinh doanh; trong khi các vận động viên hướng tới sự nghiệp bền vững thay vì chỉ tập trung vào phong độ đỉnh cao.

Như ở Bio Atelier, khách hàng trải dài từ bác sĩ, thanh niên 19 tuổi đến phụ nữ tiền mãn kinh và nam giới lớn tuổi. Dù khác biệt về độ tuổi và nhu cầu, họ có chung mong muốn tối ưu chất lượng cuộc sống hiện tại, đồng thời chủ động bảo vệ sức khỏe về lâu dài, thay vì theo đuổi giấc mơ bất tử. Như CEO Maila Reeves chia sẻ, chăm sóc sức khỏe đang trở thành một phần cốt lõi trong lối sống hằng ngày.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu chăm sóc sức khỏe dài hạn cho nhiều nhóm khách hàng hơn, ngành y tế vẫn cần giải quyết những khoảng trống tồn tại từ lâu, đặc biệt trong lĩnh vực sức khỏe phụ nữ. Dù chiếm một nửa dân số và là người đưa ra phần lớn quyết định chăm sóc sức khỏe trong gia đình, phụ nữ vẫn thường bị bỏ ngỏ trong nghiên cứu, chẩn đoán và điều trị. Những thay đổi hormone qua từng giai đoạn của cuộc đời có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ, nhận thức, quá trình chuyển hóa và sức khỏe tim mạch, nhưng phần lớn phụ nữ vẫn phải tiếp cận thông tin một cách rời rạc, thiếu hướng dẫn toàn diện.

Trước những nhu cầu chưa được đáp ứng, thị trường chăm sóc sức khỏe phụ nữ, đặc biệt trong giai đoạn mãn kinh, đang chuyển hướng từ việc giảm nhẹ triệu chứng sang bảo vệ sức khỏe lâu dài. 

Sự chuyển dịch này cũng đặt ra yêu cầu về những sản phẩm và giải pháp dựa trên đánh giá sinh học và bằng chứng lâm sàng, thay vì chỉ khai thác hình ảnh phụ nữ qua các chiến dịch tiếp thị mang tính hình thức.

Lối sống tự lập của các cụ bà trăm tuổi

Bên cạnh những nỗ lực kéo dài tuổi thọ thông qua các giải pháp y tế, những phát hiện khoa học gần đây cũng cho thấy các yếu tố gắn với tuổi thọ có thể được tìm hiểu từ chính những cộng đồng sống thọ. 

Tại Bolotana, ngôi làng có 2.266 cư dân ở Sardinia (Ý), các nhà khoa học vừa ghi nhận tỷ lệ sống thọ đặc biệt cao ở nữ giới. Phát hiện này mở ra triển vọng đưa Bolotana trở thành "Vùng Xanh" (Blue Zone) thứ sáu trên thế giới. Đáng chú ý, Sardinia cũng là nơi giới khoa học xác định Vùng Xanh đầu tiên cách đây hơn 25 năm.

Nhắc đến những phụ nữ trường thọ ở Bolotana, không thể bỏ qua chị em bà Giovanna Marras (101 tuổi) và Mariangela (99 tuổi). 

Dù đã gần hoặc vượt ngưỡng bách niên, cả hai vẫn minh mẫn, tràn đầy sức sống và hiếu khách. Thời trẻ, sau khi học nghề may tại thủ phủ Cagliari, họ cùng mở cửa hàng may đo ở quê nhà, rồi dành thời gian nghỉ hưu để du lịch khắp thế giới. 

Cả hai đều chọn cuộc sống độc thân. Bà Giovanna từng từ chối lời ngỏ hôn do cha mẹ sắp đặt, bởi tin rằng phụ nữ phải được tự do tìm hiểu đối phương. Trong khi đó, bà Mariangela khẳng định mình thích tự bước đi trên con đường riêng mà không cần dựa dẫm vào ai.

Bà Giovanna hiện là người lớn tuổi thứ ba trong số sáu cư dân trên 100 tuổi tại làng, sau bà Tonia Giglio và Maddalena Falchi, đều 102 tuổi. Dự kiến đến năm 2027, Bolotana sẽ có thêm bốn phụ nữ bước sang tuổi 100, trong đó có bà Mariangela. Dù tuổi cao, chị em nhà Marras vẫn tự nấu ăn với thực đơn đa dạng, lành mạnh mà không kiêng hoàn toàn thịt, phô mai hay rượu vang. Bà Mariangela thậm chí vẫn tự đi bộ xuống dốc phố để mua sắm mỗi ngày.

Sự tự lập trong cuộc sống còn song song với khả năng duy trì nhận thức và minh mẫn. Bà Filomena Scarpa, cựu giáo viên ngoại ngữ vừa tròn 100 tuổi hồi tháng 1, từng học thêm tiếng Đức khi đã 90 tuổi và duy trì thói quen đọc sách cho đến khi thị lực mắt trái suy giảm. Bà là bạn từ thuở nhỏ của cụ Maddalena Falchi, người nổi tiếng vì hút nhiều thuốc lá nhưng vẫn kiên quyết không bỏ, bởi cho rằng thói quen này chưa từng gây hại cho sức khỏe của mình.

Theo Tiến sĩ Giovanni Mario Pes, trưởng nhóm nghiên cứu về Bolotana và đồng tác giả khái niệm "Vùng Xanh", Bolotana là trường hợp đầu tiên giới khoa học ghi nhận một khu vực có tuổi thọ vượt trội tập trung ở nữ giới, khác với những phát hiện ban đầu về Vùng Xanh vốn nổi bật ở nam giới. Một đặc điểm khiến ông đặc biệt chú ý là tinh thần đoàn kết mạnh mẽ giữa những phụ nữ tại đây. Ông dự định tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về điều này dưới góc độ khoa học.