Sáng 5/9, trong không khí hân hoan của ngày khai giảng năm học mới 2025-2026, sân Trường THCS Lệ Chi (xã Thuận An, Hà Nội) rực rỡ cờ hoa, rộn rã tiếng trống, tiếng cười. Giữa dòng người đông vui, hình ảnh một người phụ nữ trong chiếc áo xanh đồng phục, ân cần chỉnh lại khăn quàng cho cậu học trò nhỏ gầy guộc đã khiến nhiều ánh mắt dõi theo.

Người phụ nữ ấy là mẹ Phạm Thị Dịu, nguyên Chủ tịch Hội LHPN xã Lệ Chi (cũ), hiện là cán bộ Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Thuận An, đồng thời là chủ nhiệm CLB "Mẹ đỡ đầu". Cậu bé đứng bên cạnh chính là con Dương Quốc Đạt, đứa trẻ được mẹ nhận đỡ đầu suốt mấy năm qua. Với hai mẹ con, ngày khai trường này không chỉ đánh dấu một năm học mới, mà còn là một cột mốc ngọt ngào trên hành trình đầy yêu thương.

Từ sớm tinh mơ, khi tiếng trống trường còn chưa điểm, mẹ Dịu đã có mặt để cùng con chuẩn bị cho buổi lễ đặc biệt. Như bao người mẹ khác, mẹ cẩn thận vuốt phẳng tà áo sơ mi trắng còn thơm mùi vải mới, chỉnh lại ve áo và thắt chiếc khăn quàng đỏ ngay ngắn trên vai con. Ánh mắt mẹ ánh lên niềm vui xen lẫn hy vọng, khác hẳn với nỗi lo âu, lúng túng nơi con những ngày đầu hai mẹ con gặp nhau.

Không chỉ chăm chút về trang phục, mẹ Dịu còn dành thời gian trao đổi kỹ lưỡng với cô giáo chủ nhiệm lớp 7A2. Mẹ gửi gắm nhà trường quan tâm, giúp đỡ thêm cho con, bởi hoàn cảnh con đặc biệt và kiến thức vẫn còn thiếu hụt sau hai năm gián đoạn việc học.

Để có được một ngày khai giảng trọn vẹn như hôm nay, hai mẹ con đã chuẩn bị từ nhiều ngày trước. Mẹ Dịu đã tự tay đưa con đi sắm quần áo, giày dép, cặp sách, từng cuốn vở và cây bút cho năm học mới. Tối hôm qua (4/9), dù công việc bận rộn, mẹ vẫn ghé qua nhà, kiểm tra lại sách vở, dặn dò con chuẩn bị tinh thần cho buổi lễ.

Chính từ những sự quan tâm tỉ mỉ ấy, con Đạt cảm nhận rõ tình yêu thương mà mẹ đỡ đầu dành cho mình. Khoảng trống tình cảm bấy lâu dần được lấp đầy, để hôm nay, trong vòng tay mẹ, con thấy mình tự tin và vững bước hơn trên con đường học tập phía trước.

"Những lúc khó khăn, con luôn nhận được sự quan tâm, động viên, giúp đỡ của các mẹ trong CLB, đặc biệt là mẹ Dịu. Con cảm nhận tình cảm ấy giống như cha mẹ ruột, luôn bên con, lo lắng cho con. Năm học mới này, con hứa sẽ cố gắng học thật giỏi để ông bà vui lòng và không phụ sự mong mỏi của các mẹ đỡ đầu", con Đạt bày tỏ.

Câu chuyện của mẹ Dịu và con Đạt bắt đầu vào một ngày tháng 7/2021. Khi ấy, mẹ Dịu đang cùng các cán bộ, hội viên phụ nữ thực hiện công trình tranh tường bích họa ở thôn Cổ Giang thì bắt gặp một cậu bé gầy gò, lúi húi nhặt ve chai bên lề đường. Linh cảm của một người mẹ và trách nhiệm của một cán bộ Hội đã thôi thúc mẹ dừng lại hỏi chuyện.

Cậu bé kể: "Con tên Dương Quốc Đạt, sinh năm 2011. Trước đây con từng đi học ở Tuyên Quang, nhưng sau khi bố mất vì lũ cuốn, mẹ đi bước nữa, con được gửi về sống với ông bà nội già yếu. Vì ông bà không biết cách làm thủ tục, cũng không có khả năng đi lại xa xôi để rút hồ sơ học bạ, nên con không được trường ở địa phương tiếp nhận. Cánh cửa đến trường đột ngột đóng lại, đẩy con vào hai năm gián đoạn, phải đi nhặt ve chai phụ giúp ông bà qua ngày".

Nghe câu chuyện ấy, mẹ Dịu không khỏi xót xa. Ngay lập tức, mẹ tìm đến gia đình để xác minh thông tin, rồi báo cáo lên Hội LHPN huyện Gia Lâm (cũ) tha thiết đề nghị hỗ trợ. May mắn thay, qua một mối quan hệ công tác, bà Vũ Lan Anh, nguyên Phó Chủ tịch Hội LHPN huyện đã kết nối được với ngành Giáo dục ở Tuyên Quang.

Sau khi trình bày hoàn cảnh đặc biệt của Đạt, nhà trường cũ đã đồng ý tạo điều kiện tối đa, cho phép rút hồ sơ và gửi về tận tay Hội LHPN xã Lệ Chi (cũ). Chỉ khoảng một tuần sau, bộ hồ sơ mà ông bà nội của con loay hoay suốt hai năm vẫn chưa thể rút được đã nằm trên bàn làm việc của mẹ Dịu.

Tháng 9/2021, mẹ Dịu trực tiếp đưa con đến làm thủ tục nhập học tại Trường Tiểu học Lệ Chi. Trước đó dở dang ở học kỳ I lớp 4 tại Tuyên Quang, con được xếp học lại từ đầu lớp 4. Với lứa sinh năm 2011, thời điểm ấy lẽ ra con đã học cao hơn 2 lớp. Vì vậy đến năm học 2025-2026, khi bạn bè vào lớp 9, con mới bắt đầu lên lớp 7, giữ nguyên độ vênh 2 lớp do quãng gián đoạn trước kia.

Ngay tháng đầu khi con bắt đầu học lại lớp 4, nhận thấy nền tảng còn hổng, mẹ Dịu lập tức lên kế hoạch bổ trợ. Trường tiểu học đối diện trụ sở UBND xã Lệ Chi (cũ), nơi mẹ công tác, nên chiều nào 5 giờ tan học, con cũng đạp xe sang phòng làm việc để mẹ kèm. Hai mẹ con ngồi bên bàn: mẹ hỏi - giảng, con ôn bài - làm bài tập đến khoảng 6 giờ rồi mẹ đưa về. Nhờ lịch kèm đều đặn ấy, con nhanh chóng bắt nhịp chương trình, đặc biệt ở Toán và Văn, và được thầy cô ghi nhận, động viên.

Bà Nguyễn Thị Suy (63 tuổi, trú thôn Cổ Giang, xã Thuận An), bà nội của Đạt, nghẹn ngào nói: "Ông nhà tôi bị tai biến, tôi lại mang bệnh tim. Cảnh nhà thiếu trước hụt sau, ngày ngày mò cua bắt ốc cũng chỉ đong đủ bữa, lấy đâu ra tiền cho cháu ăn học, nói gì chuyện đi lại làm thủ tục chuyển trường. Nếu không có các mẹ đỡ đầu, các mạnh thường quân và chính quyền, chúng tôi thật sự không biết trông cậy vào đâu".

Tưởng như cuộc sống của con đã bình yên hơn thì năm 2023 một biến cố lại ập đến. Đúng lúc bà nội phải nhập viện cấp cứu vì xuất huyết dạ dày, ông nội vốn bị tai biến lại không có ở nhà, nên con ở một mình. Khi vào nhà vệ sinh, thấy thùng giấy có gián, kiến, con dùng thuốc xịt côn trùng nhưng không hết, rồi bật lửa đốt; hơi thuốc bén lửa bùng lên, khiến con bị bỏng nặng vùng mặt và tay chân.

Nhận tin từ mẹ Phạm Thị Hồng, Chi hội trưởng Phụ nữ thôn Cổ Giang, mẹ Dịu khi đó đang bận đi công tác lập tức chỉ đạo qua điện thoại, cắt cử hội viên phối hợp với hàng xóm đưa con đi cấp cứu. 

Trước hoàn cảnh éo le, Hội LHPN xã phát động quyên góp; chỉ sau ít ngày, tình thương của cộng đồng lan tỏa, ủng hộ 183 triệu đồng cho ca điều trị và hỗ trợ con ổn định sau xuất viện.

Từ nguồn ủng hộ này, toàn bộ chi phí y tế được chi trả. Sau điều trị, Hội bàn giao khoảng 17-20 triệu đồng để gia đình bồi dưỡng con, 150 triệu đồng còn lại thống nhất mở sổ tiết kiệm tại Ngân hàng Chính sách Xã hội, do gia đình và bà Hồng đồng đứng tên (vì con chưa đủ tuổi trưởng thành). 

Tiền lãi rút theo quý phụ chi sinh hoạt hằng ngày cho con; còn học phí, sách vở, đồ dùng học tập tiếp tục do Quỹ Mẹ đỡ đầu bảo đảm từ nguồn xã hội hóa và các hoạt động gây quỹ của Hội. Cách quản lý minh bạch, chu đáo ấy cho thấy niềm tin mà cộng đồng gửi gắm vào những người mẹ đỡ đầu.

Mẹ Phạm Thị Hồng cho biết: "Sau biến cố, phần kinh phí còn lại đã được gửi sổ tiết kiệm để tạo nguồn lãi ổn định lo bữa sáng và những khoản sinh hoạt nhỏ hằng ngày cho con. Còn học phí, quần áo và sách vở thì các cấp Hội Phụ nữ cùng mẹ Dịu đảm bảo. Điều đáng quý nhất là con không bị bỏ quên, luôn được động viên để yên tâm học hành, hướng tới một công việc ổn định sau này phụng dưỡng ông bà".

Câu chuyện của Đạt chỉ là một trong số 13 mảnh đời éo le đang được CLB "Mẹ đỡ đầu" xã Thuận An cưu mang, chăm sóc. Trong đó, Đạt là trường hợp có hoàn cảnh khó khăn nhất. Không chỉ hỗ trợ về vật chất, các mẹ còn là điểm tựa tinh thần vững chắc, bù đắp cho các con sự thiếu thốn tình cảm gia đình, giúp các con tự tin trưởng thành.

Để chuẩn bị cho năm học mới, ngoài việc đưa từng con đi mua sắm, CLB còn tổ chức nhiều hoạt động chăm lo thiết thực. Nhân dịp Ngày Quốc tế Thiếu nhi (1/6) vừa qua, Hội LHPN xã và các mẹ trong CLB "Mẹ đỡ đầu" đã đưa các con đi trải nghiệm tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, vừa học hỏi thêm kiến thức, vừa tạo niềm vui gắn kết. Cũng trong dịp này, mỗi con nhận một phần quà gồm 1 triệu đồng tiền mặt và một chiếc cặp sách mới trị giá 300.000 đồng để chuẩn bị hành trang cho năm học mới.

Hội LHPN xã và các mẹ trong CLB “Mẹ đỡ đầu” đưa các con đi trải nghiệm tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và trao quà nhân Ngày Quốc tế Thiếu nhi, tiếp thêm hành trang cho năm học mới.

Để duy trì nguồn quỹ hoạt động ổn định và lâu dài, bên cạnh việc vận động các mạnh thường quân, doanh nghiệp, CLB "Mẹ đỡ đầu" xã Thuận An đã sáng tạo ra nhiều mô hình gây quỹ ý nghĩa. Tiêu biểu là mô hình "Gom phế liệu - Giữ màu xanh, Gây Quỹ Mẹ đỡ đầu", gắn liền với chương trình "Ngày Chủ nhật xanh" hàng tháng. Các hội viên phụ nữ sẽ thu gom phế liệu và tập kết tại nhà văn hóa, bán lấy tiền gây quỹ.

Mô hình "Nuôi lợn nhựa" cũng được phát động rộng rãi, "mổ lợn" vào 20/10 hằng năm, đúng ngày kỷ niệm thành lập Hội LHPN Việt Nam và Ngày Phụ nữ Việt Nam để bổ sung quỹ hỗ trợ các con. Những đồng góp nhỏ mỗi ngày kết lại thành nguồn lực thiết thực, đi thẳng vào từng trường hợp cụ thể như con Đạt.

Nhìn Đạt vui vẻ bên mẹ Dịu trong ngày khai trường, có thể thấy hiệu quả của những chương trình chăm lo ấy qua niềm hạnh phúc giản dị mà lớn lao. Mong muốn của mẹ Dịu và các mẹ trong CLB cũng thật mộc mạc: "Chỉ mong các con lớn lên khỏe mạnh, được học như bạn bè, sau này có kiến thức, có việc làm ổn định, không tự ti vì hoàn cảnh".

Hình ảnh các mẹ đỡ đầu đầy tình cảm bên các con.

Chính từ khát vọng giản dị ấy, với sự đồng hành của những người mẹ tuy không cùng huyết thống nhưng chan chứa yêu thương, ước mơ của Đạt và 12 bạn nhỏ còn lại sẽ không bị bỏ rơi; tương lai của các con sẽ được thắp sáng bằng tri thức và tình người.