Đề án 938 giai đoạn mới cần chuyển từ tuyên truyền sang hỗ trợ thực chất cho phụ nữ, trẻ em

Đồng chủ trì có bà Trần Thu Hương, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP, Chủ tịch Hội LHPN TP Hải Phòng. Tham dự còn có bà Lê Thị Ngọc Huyền, Chuyên viên cao cấp Vụ Quốc hội, Địa phương và Đoàn thể, Văn phòng Chính phủ; lãnh đạo, cán bộ trực tiếp tham mưu, triển khai Đề án 938 của Hội LHPN 18 tỉnh, thành phố.

Đánh giá thực chất những thay đổi đối với phụ nữ

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam, cho biết, sau gần 10 năm triển khai, Đề án "Tuyên truyền, giáo dục, vận động, hỗ trợ phụ nữ tham gia giải quyết một số vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ giai đoạn 2017-2027" (gọi tắt là Đề án 938) theo Quyết định số 938/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đang bước vào thời điểm tổng kết và nghiên cứu, đề xuất nội dung cho giai đoạn tiếp theo.

Theo Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam, việc tổng kết không chỉ nhằm nhìn lại những kết quả đã đạt được mà quan trọng hơn là đánh giá khách quan, thực chất những thay đổi mà Đề án mang lại đối với phụ nữ, trẻ em và gia đình; đồng thời nhận diện hạn chế, khoảng trống và những vấn đề xã hội mới để làm cơ sở xây dựng Đề án giai đoạn 2028-2038.

Qua gần 10 năm thực hiện, Đề án đã từng bước đi vào cuộc sống, góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của cán bộ, hội viên, phụ nữ và cộng đồng. Phương thức hoạt động của các cấp Hội cũng từng bước chuyển từ tuyên truyền, phổ biến kiến thức sang trang bị kỹ năng, hỗ trợ thay đổi hành vi, xây dựng mô hình, kết nối nguồn lực và đồng hành cùng phụ nữ, trẻ em, gia đình.

Các cấp Hội tập trung triển khai 3 nội dung trọng tâm gồm: phòng, chống bạo lực gia đình và bạo lực trên cơ sở giới; bảo đảm an toàn thực phẩm; giáo dục làm cha mẹ trong chăm sóc, bảo vệ và phát triển toàn diện trẻ em. Nhiều hoạt động truyền thông, tập huấn, tư vấn, đối thoại và xây dựng mô hình được triển khai phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn.

Kết quả thực hiện cho thấy, trong giai đoạn I, cả 6/6 mục tiêu của Đề án đều đạt và vượt. Hơn 25 triệu hội viên, phụ nữ và cha mẹ có con dưới 16 tuổi được tiếp cận thông tin, kiến thức; trên 232.000 lượt cán bộ Hội và cán bộ các ngành được bồi dưỡng năng lực; hơn 118.000 mô hình được xây dựng và nhân rộng. Đến thời điểm sơ kết giai đoạn II năm 2025, 4/6 mục tiêu đã hoàn thành, 2 mục tiêu còn lại đạt trên 90%; hơn 43.000 mô hình tiếp tục được duy trì với trên 1,3 triệu thành viên tham gia.

Đặc biệt, Chương trình "Mẹ đỡ đầu" đã trở thành điểm sáng trong huy động nguồn lực xã hội chăm lo trẻ em mồ côi. Các cấp Hội đã kết nối 20.989 mẹ đỡ đầu trực tiếp, 14.320 mẹ đỡ đầu gián tiếp; hỗ trợ 48.021 trẻ em mồ côi; huy động 657,3 tỷ đồng và tổ chức tập huấn kỹ năng cho 7.890 mẹ đỡ đầu, người chăm sóc thay thế.

Chuyển từ tuyên truyền sang tư vấn, hỗ trợ

Để có cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ tổng kết Đề án, Trung ương Hội LHPN Việt Nam đang triển khai khảo sát trực tiếp tại Bắc Ninh, Tây Ninh, Điện Biên; khảo sát trực tuyến tại 29 tỉnh, thành phố; kết hợp phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm, nghiên cứu tài liệu, tổng hợp báo cáo của các địa phương và tổ chức các hội thảo tham vấn.

Tại Hội thảo, Tiến sĩ Phùng Thị Quỳnh Trang, chuyên gia, giảng viên chính Học viện Phụ nữ Việt Nam, trình bày báo cáo tóm tắt kết quả khảo sát, đánh giá việc thực hiện Đề án 938 giai đoạn 2017-2027; những vấn đề đặt ra và định hướng xây dựng Đề án giai đoạn 2028-2038.

Kết quả đánh giá bước đầu cho thấy Đề án cơ bản phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của tổ chức Hội và đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Nhiều địa phương chủ động lựa chọn vấn đề ưu tiên, xây dựng mô hình phù hợp với đặc điểm địa bàn; năng lực tham mưu của cán bộ Hội từng bước được nâng lên; sự phối hợp giữa Hội với các ngành, địa phương ngày càng chặt chẽ.

Tuy nhiên, chất lượng và hiệu quả triển khai giữa các địa phương chưa đồng đều. Một số nơi vẫn tập trung nhiều vào truyền thông diện rộng, trong khi tư vấn, hỗ trợ chuyên sâu, quản lý trường hợp, chuyển gửi và kết nối dịch vụ còn hạn chế. Việc theo dõi sự thay đổi về nhận thức, hành vi và đánh giá tác động của các mô hình chưa được thực hiện thường xuyên.

Cơ chế phối hợp liên ngành tại một số địa phương chưa thực sự rõ nét; việc phát hiện sớm, chia sẻ thông tin, hỗ trợ và chuyển gửi phụ nữ, trẻ em gặp khó khăn hoặc có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại vẫn còn khoảng trống. Hệ thống theo dõi, thống kê hiện chủ yếu phản ánh kết quả đầu ra, chưa lượng hóa đầy đủ thay đổi về hành vi và tác động thực chất của Đề án.

Từ thực tiễn này, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hiền nhấn mạnh, Đề án giai đoạn 2028-2038 không thể chỉ kế thừa các nội dung cũ mà cần có bước chuyển mạnh về tư duy, cách tiếp cận và phương thức triển khai.

"Cần chuyển từ tuyên truyền, phổ biến kiến thức là chủ yếu sang truyền thông thay đổi nhận thức và hành vi gắn với tư vấn, hỗ trợ, kết nối dịch vụ; từ can thiệp khi vụ việc đã xảy ra sang phòng ngừa từ sớm, từ xa, phát hiện sớm nguy cơ và hỗ trợ kịp thời", Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hiền định hướng.

Cùng với đó, hoạt động riêng lẻ cần được thay thế bằng mạng lưới hỗ trợ liên ngành, lấy gia đình và cộng đồng làm nền tảng; việc đánh giá không chỉ dựa vào số lượng hoạt động mà phải căn cứ vào hiệu quả, mức độ thay đổi và sự hài lòng của phụ nữ, trẻ em, gia đình.

Tại Hội thảo, đại diện Hội LHPN TP Hải Phòng, Hội LHPN tỉnh Phú Thọ và Hội LHPN tỉnh Thanh Hóa đã chia sẻ kết quả triển khai Đề án tại địa phương; các mô hình, cách làm hiệu quả; khó khăn trong phối hợp, huy động nguồn lực, duy trì hoạt động và tiếp cận nhóm dễ bị tổn thương. Các đại biểu cũng đề xuất ưu tiên giải quyết những vấn đề mới như bạo lực, xâm hại trên môi trường mạng; sức khỏe tâm thần; biến đổi cấu trúc gia đình; già hóa dân số, di cư lao động và tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu.

Các ý kiến tại Hội thảo sẽ được Trung ương Hội LHPN Việt Nam tổng hợp, nghiên cứu để hoàn thiện Báo cáo tổng kết Đề án 938, đồng thời đề xuất nội dung, nhiệm vụ và giải pháp cho giai đoạn 2028-2038 theo hướng sát thực tiễn, có trọng tâm và khả thi.