Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2025: Các nhà khoa học nữ tỏa sáng

Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2025 đã ghi một dấu ấn đặc biệt khi có đến 28% hồ sơ thuộc lĩnh vực khoa học, trong đó 5/12 cá nhân được vinh danh là các nhà khoa học nữ. Những con số biết nói này không chỉ phản ánh sự quan tâm của các cấp, ngành, địa phương đối với khoa học công nghệ, mà còn khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và sức sáng tạo của phụ nữ Việt Nam trên hành trình nghiên cứu.

Được trao thường niên từ năm 2002, Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam là một trong những giải thưởng danh giá nhất dành tặng cho các tập thể, cá nhân nữ có thành tích xuất sắc trong mọi lĩnh vực của đời sống. 23 năm qua, 107 tập thể và 206 cá nhân đã được vinh danh - từ kinh tế, giáo dục, y tế, nghiên cứu khoa học cho đến văn hóa, nghệ thuật, an ninh quốc phòng... Mỗi thành tựu đều là minh chứng sống động cho sự cống hiến và khát vọng của phụ nữ Việt Nam, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới và sự phát triển bền vững của đất nước.

Dấu ấn của các nhà khoa học nữ

Năm nay, Giải thưởng nhận được 48 đề cử từ 7 bộ, ngành, 15 tỉnh, thành phố, 2 đại học quốc gia cùng nhiều tổ chức xã hội. Đặc biệt, hồ sơ của các nhà khoa học nữ chiếm tỷ lệ cao nhất từ trước tới nay, khẳng định vai trò tiên phong của phụ nữ trong các lĩnh vực vốn nhiều thách thức.

Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Minh Hương cho biết: Có đến 28% hồ sơ liên quan đến lĩnh vực khoa học, có thể nói là nhiều nhất trong lịch sử của Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam. Điều đó thể hiện sự quan tâm của các cấp, các ngành cũng như các địa phương đối với lĩnh vực khoa học. Đồng thời khẳng định phụ nữ Việt Nam có năng lực trong lĩnh vực này.

Nghiên cứu khoa học vốn được coi là lĩnh vực khô khan, đòi hỏi sự kiên trì và bền bỉ. Nhưng qua Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2025, những nghiên cứu khoa học được nhìn thấy trong một diện mạo khác, mềm mại mà mạnh mẽ, kiên cường mà sáng tạo, khi những nhà khoa học nữ đã biến phòng thí nghiệm thành nơi nuôi dưỡng ước mơ và gửi gắm khát vọng cống hiến. Giữa bao khó khăn, họ vẫn lựa chọn con đường nghiên cứu, kiên trì với lý tưởng để những công trình khoa học không chỉ nằm trên giấy, mà còn đi vào đời sống, phục vụ cộng đồng.

Những nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra cuộc sống

Trong số 12 cá nhân xuất sắc được trao Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2025, có 5 gương mặt tiêu biểu trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Dù thuộc thế hệ 7x, 8x hay 9x, họ đều gặp nhau ở một điểm chung: Niềm say mê nghiên cứu và khát khao đóng góp cho xã hội bằng tri thức.

Là nhà khoa học nữ trẻ nhất được vinh danh, TS. Nguyễn Hồ Thùy Linh (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) đã gây ấn tượng mạnh với hơn 20 đề tài nghiên cứu trong lĩnh vực y sinh, dược học và phân tích môi trường như hấp phụ khí nhà kính, xử lý kim loại nặng, phân hủy chất ô nhiễm. 

Trong 5 năm gần đây, chị là tác giả của 65 công bố quốc tế cùng 3 sáng chế hữu ích. Không chỉ miệt mài trong phòng thí nghiệm, chị còn nhiệt huyết giảng dạy, hướng dẫn thế hệ sinh viên, góp phần lan tỏa tinh thần khoa học.

Với niềm tin rằng khoa học không phải là điều gì quá xa vời, TS. Nguyễn Hồ Thùy Linh đang truyền cho thế hệ trẻ niềm đam mê khoa học và sử dụng sức mạnh của tri thức để tạo nên những sự đổi thay ý nghĩa trong cuộc sống.

Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, TS. Ngô Thị Duyên (Đại học Quốc gia Hà Nội) là chủ trì nhóm nghiên cứu phát triển công nghệ hỗ trợ giáo dục đặc biệt ứng dụng trí tuệ nhân tạo để sàng lọc, chẩn đoán sớm và can thiệp cho trẻ tự kỷ, trẻ rối loạn đọc viết, đồng thời phát triển các công nghệ hỗ trợ người khuyết tật. 

Là thành viên của nhóm phát triển hệ thống BLife - giải pháp giao tiếp bằng chuyển động mắt cho người mất khả năng vận động và ngôn ngữ, đã được ứng dụng hiệu quả trong thực tế, chị luôn nỗ lực góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân đúng với mục tiêu "không để ai bị bỏ lại phía sau".

Còn PGS.TS Hồ Thị Thu Hòa (Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) lại chọn con đường đầy thử thách: Logistics và quản lý chuỗi cung ứng. 

Từ giảng đường đến chính sách quốc gia, chị không chỉ miệt mài nghiên cứu mà còn góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đóng góp vào chiến lược phát triển logistics của Việt Nam đến năm 2045.

Những bóng hồng ấy, bằng ý chí kiên cường và niềm say mê khoa học, đã chứng minh rằng phụ nữ hoàn toàn có thể chinh phục những lĩnh vực khó, thậm chí còn mở ra lối đi mới cho khoa học Việt Nam.

Đóng góp cho thiết thực cho phát triển kinh tế-xã hội

Không chỉ dừng ở nghiên cứu, các nhà khoa học nữ còn mang kết quả nghiên cứu ra đời sống, góp phần giải quyết những vấn đề thiết thực của cộng đồng.

PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung (Đại học Huế) có hơn 10 năm kinh nghiệm giữ các vị trí quản lý, điều hành hiệu quả các hoạt động đào tạo - nghiên cứu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khoa học công nghệ, điều hành các dự án nghiên cứu trọng điểm. Trong nghiên cứu khoa học, chị đặt trọng tâm nghiên cứu hóa lý thuyết, hóa tính toán, hóa dược, ứng dụng dược liệu trong chăm sóc sức khỏe và phát triển chế phẩm sinh học nông nghiệp.

PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung chia sẻ: Khi thiết kế một đề tài hay dự án, tôi và nhóm nghiên cứu luôn đặt ra hai nguyên tắc song song: Tinh khoa học nghiêm ngặt và khả năng ứng dụng thực tế. Chính cách tiếp cận "từ phòng thí nghiệm đến đời sống" này đã giúp nhiều sản phẩm của nhóm không chỉ được công nhận về mặt khoa học mà còn được thị trường đón nhận, tạo niềm tin nơi người sử dụng, góp phần cho công cuộc chăm sóc sức khỏe cộng đồng và bảo tồn, phát huy giá trị của dược liệu Việt Nam.

Vì lẽ đó, các sản phẩm trà thảo mộc, tinh dầu, nấm dược liệu… do chị và cộng sự phát triển không chỉ đạt giá trị khoa học mà còn được thị trường đón nhận.

Trong khi đó, PGS.TS Lê Thị Thu Hà (Đại học Mỏ - Địa chất) chọn con đường nghiên cứu gắn liền với vấn đề thời sự "nóng" hiện nay: Kiểm kê phát thải khí nhà kính, xây dựng bản đồ cảnh báo lũ quét, quy hoạch thành phố thông minh. 

PGS. TS LÊ THỊ THU HÀ

Kỷ nguyên mới đòi hỏi phải phát huy cao nhất tinh thần, ý chí, sức mạnh của nhân dân trong đó có các em sinh viên, đặc biệt là các nữ sinh và các thế hệ phụ nữ VN tương lai, chủ nhân của đất nước Việt Nam thịnh vượng, phát triển.

• Phụ nữ Việt Nam cần tiếp tục phát huy hơn nữa truyền thống vẻ vang; nỗ lực vượt qua khó khăn, thách thức; luôn đoàn kết, chung sức, đồng lòng, bằng phẩm chất, tài năng, trí tuệ, lòng nhân ái, với tinh thần quyết tâm cao, cùng cả nước nỗ lực phấn đấu thực hiện thành công các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội mà Đảng và Nhà nước đã đề ra.

Chị là tác giả chính của Bằng độc quyền sáng chế "Quy trình xây dựng cơ sở dữ liệu không gian địa lý 3D cho thành phố thông minh bằng công nghệ địa không gian", phục vụ chuyển đổi số quốc gia trong công tác quy hoạch và xây dựng chuỗi thành phố thông minh.

"Quy trình thực nghiệm của sáng chế giúp các nhà quản lý, các chính quyền của các tỉnh thành mới sát nhập của Việt Nam có thể áp dụng vào thực tiễn tại từng địa phương, vừa tiết kiệm chi phí về nhân lực, tận dụng tối đa các công nghệ địa không gian hiện đại mà Việt Nam đang làm chủ", PGS.TS Lê Thị Thu Hà chia sẻ về tính ứng dụng thực tiễn của sáng chế.

Có thể thấy, từ y tế, môi trường, giáo dục đến logistics và quy hoạch đô thị, những nghiên cứu của chị đều có điểm chung: Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, giải quyết vấn đề của cộng đồng, và quan trọng hơn cả là khẳng định trí tuệ, bản lĩnh của các nhà khoa học nữ Việt Nam trên hành trình hội nhập toàn cầu.

Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam - tiếp bước đam mê cho các nhà khoa học nữ

Trong bối cảnh đất nước bước vào "Kỷ nguyên vươn mình" với khát vọng phát triển phồn vinh, hạnh phúc, những công trình khoa học của phụ nữ càng trở nên có ý nghĩa. 

Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam không chỉ là sự ghi nhận cá nhân, mà còn là động lực để họ dấn thân nhiều hơn, sáng tạo nhiều hơn, góp phần nâng cao vị thế phụ nữ trong nghiên cứu khoa học.

PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung

Tôi cảm thấy vô cùng vinh dự khi những nỗ lực nghiên cứu và cống hiến của mình và nhóm nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học ứng dụng được ghi nhận qua Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2025. Đây không chỉ là sự khích lệ cá nhân, mà còn là của nhóm nghiên cứu, của cơ quan, chính quyền các cấp quản lý, là động lực để tôi tiếp tục phát triển các dự án, đề tài nghiên cứu, đồng thời lan tỏa niềm cảm hứng đến các nữ trí thức, nhà khoa học trẻ khác trong cả nước. Tôi kỳ vọng rằng giải thưởng sẽ góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của phụ nữ trong STEM, khuyến khích họ tự tin theo đuổi đam mê khoa học, tạo ra nhiều sáng kiến hữu ích và góp phần thúc đẩy phong trào nghiên cứu khoa học ứng dụng ngày càng phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam.

Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2025 vì thế không chỉ là một danh hiệu, mà còn là nguồn cảm hứng để thế hệ nữ sinh, nữ trí thức trẻ tự tin theo đuổi con đường khoa học. Khi phụ nữ được tạo điều kiện phát huy năng lực, những nghiên cứu không chỉ mang lại giá trị tri thức mà còn thiết thực nâng cao chất lượng cuộc sống, thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.