Giữ màu xanh cho lễ hội bên dòng suối Tló

Người dân giữ lễ hội từ những việc nhỏ

Lễ hội Đánh cá suối của đồng bào dân tộc Mường tại xã Toàn Thắng, tỉnh Phú Thọ diễn ra vào tháng 5 hằng năm. Năm 2026, lễ hội được tổ chức quy mô, bài bản hơn, thu hút đông đảo bà con địa phương, những người con quê hương làm ăn xa và du khách trở về tham dự.

Ngay từ ngày khai hội, không khí đã rất sôi động. Hàng chục gian hàng nằm bên dòng suối Tló giới thiệu sản vật, ẩm thực địa phương và những nét văn hóa đặc trưng của người Mường. Những mâm cỗ truyền thống với "cơm đồ, nhà gác, nước mát, lợn thui" được chuẩn bị thịnh soạn, nhưng cách bài trí tại các gian hàng lại khá gọn gàng, sạch sẽ.

Điều dễ nhận thấy là rác thải không xuất hiện tràn lan trong khu vực lễ hội. Các thùng rác di động được bố trí để người dân và du khách thuận tiện bỏ rác. Năm nay, lượng khách đông hơn nên địa phương cũng bố trí hệ thống nhà vệ sinh công cộng phục vụ người dân và du khách.

Sau những hoạt động sôi nổi như đánh bắt cá suối, đánh đu, đua ngựa và các trò chơi dân gian, khu vực lễ hội, kể cả không gian ven suối Tló, vẫn được giữ tương đối sạch sẽ, không xảy ra tình trạng rác thải bị vứt bừa bãi.

Chị Bùi Thị Thiên, thôn Tân Lập, xã Toàn Thắng, là một trong những người trực tiếp tham gia chuẩn bị gian hàng của thôn. Chị cho biết, sau khi sáp nhập, lễ hội nhận được nhiều sự quan tâm hơn, được tổ chức quy mô và bài bản hơn. Người dân mong muốn lễ hội ngày càng được nhiều người biết đến nhưng vẫn giữ được dòng suối sạch và không gian văn hóa vốn có.

Theo chị Thiên, các nghệ nhân của xã năm nay được tập huấn về tổ chức, gìn giữ lễ hội truyền thống, trong đó có nội dung giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo đảm không gian lễ hội sạch sẽ, an toàn, văn minh. Ý thức này được thể hiện từ các trò chơi dân gian đến những gian hàng ẩm thực.

Đáng chú ý, khi ngày hội đầu tiên kết thúc, trong lúc nhiều du khách chuẩn bị rời Toàn Thắng, chị Thiên cùng những người dân địa phương vẫn ở lại. Họ đi dọc khu vực lễ hội, nhặt những túi nilon, cốc nhựa mà du khách vô tình để quên. Hình ảnh ấy cho thấy việc giữ gìn môi trường lễ hội không chỉ nằm ở những chiếc thùng rác được bố trí sẵn, mà còn bắt đầu từ trách nhiệm của chính cộng đồng nơi lễ hội diễn ra.

Văn minh từ cách đón khách

Giữ gìn môi trường là một phần, cách người dân đón tiếp du khách cũng góp phần tạo nên hình ảnh của lễ hội.

Tại Lễ hội Đánh cá suối, du khách không chỉ đến xem mà còn có cơ hội trực tiếp hòa vào không gian văn hóa của người Mường. Những hoạt động đánh cá suối, chèo bè, quăng chài cùng các trò chơi dân gian tạo nên sự tương tác giữa người dân và khách tham quan.

Chị Thiên cho biết, người dân địa phương luôn nhiệt tình hướng dẫn du khách. Có những vị khách được bà con chỉ đường, thậm chí cho mượn cả bè tre và chài để trực tiếp thử đánh cá. Sự cởi mở ấy giúp du khách không chỉ quan sát lễ hội mà còn có cơ hội trải nghiệm văn hóa bản địa.

Với người dân Toàn Thắng, lễ hội không đơn thuần là một ngày hội đánh bắt cá tập thể. Theo ông Nguyễn Vũ Hùng, Chủ tịch UBND xã Toàn Thắng, đây còn là không gian văn hóa cộng đồng đặc sắc của người Mường, nơi cả bản cùng xuống suối, cùng hòa vào không khí lễ hội và nơi thế hệ trẻ được sống trong không gian văn hóa với cồng chiêng, hát đối, chèo bè, quăng chài cùng nhiều hoạt động truyền thống khác.

Sự tham gia của người trẻ cũng đang tạo thêm sức sống cho lễ hội. Chị Bùi Thị Hòa, Bí thư Chi đoàn xóm Sống, xã Toàn Thắng, cho biết trước đây nhiều thanh niên địa phương chưa có nhiều cơ hội tìm hiểu sâu về lễ hội truyền thống của dân tộc mình. Qua tập luyện văn nghệ, tìm hiểu và trực tiếp tham gia các hoạt động của lễ hội, chị cảm thấy vui và tự hào hơn về nét văn hóa đặc trưng của quê hương.

Từ việc chuẩn bị gian hàng, giữ vệ sinh, tham gia các hoạt động văn hóa đến việc hướng dẫn, hỗ trợ du khách, người dân địa phương đang trực tiếp tạo nên diện mạo của lễ hội. Khi mỗi người cùng có ý thức giữ gìn không gian chung, việc bảo vệ cảnh quan không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng vệ sinh hay ban tổ chức.

Trong bối cảnh những lễ hội truyền thống ngày càng thu hút du khách, ý thức của cộng đồng địa phương có ý nghĩa quan trọng trong việc giữ gìn cảnh quan và bản sắc. Một lễ hội hấp dẫn không chỉ bởi những nghi lễ, trò chơi hay món ăn truyền thống, mà còn bởi cách người dân cùng nhau gìn giữ không gian ấy và cách họ đón tiếp những người tìm đến với văn hóa của mình.

Tại Lễ hội Đánh cá suối ở Toàn Thắng, giữa tiếng cười nói và không khí náo nhiệt bên dòng suối Tló, nhiều người dân vẫn lặng lẽ thu gom từng chiếc cốc nhựa, túi nilon sau khi khách ra về. Những việc nhỏ ấy, khi được thực hiện bởi cả cộng đồng, đang góp phần giữ cho lễ hội không chỉ vui, đông mà còn sạch, đẹp và thân thiện.