Hà Nội đưa khoa học, công nghệ từ nhiệm vụ sang giá trị kinh tế

Khi dữ liệu bắt đầu tạo ra giá trị quản trị

Một trong những thay đổi đáng chú ý tại Hà Nội là phương thức điều hành đang dịch chuyển từ xử lý công việc theo hồ sơ sang theo dõi bằng dữ liệu, tiến độ và kết quả đầu ra.

Thành phố đã xây dựng hệ thống theo dõi nhiệm vụ, kết hợp HanoiWork, iHanoi và các bảng điều hành dữ liệu. Trong số 296 nhiệm vụ Trung ương giao, 189 nhiệm vụ đã hoàn thành, 106 nhiệm vụ đang thực hiện trong hạn và 1 nhiệm vụ quá hạn đã được xác định nguyên nhân, trách nhiệm và thời hạn mới.

Ở cấp thành phố, 71 nhiệm vụ trọng tâm được triển khai, trong đó 42 nhiệm vụ đã hoàn thành. Với 29 công trình, dự án trọng điểm, 14 dự án đã hoàn thành. Qua rà soát 53 chỉ tiêu của Kế hoạch số 20-KH/BCĐ57, có 14 chỉ tiêu hoàn thành hoặc vượt mục tiêu và 32 chỉ tiêu bám sát tiến độ.

Điểm đáng chú ý là dữ liệu không chỉ được sử dụng để theo dõi công việc nội bộ mà đang được đưa trực tiếp vào giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ cho người dân, doanh nghiệp.

Hà Nội đã phê duyệt phương án tái cấu trúc 1.552/1.721 thủ tục hành chính, đạt 90,1%, qua đó ước giảm chi phí tuân thủ 1.731,48 tỷ đồng mỗi năm. Trong 1.991 thủ tục hành chính được tích hợp lên Cổng Dịch vụ công quốc gia và hệ thống điều phối thủ tục hành chính, có 1.608 thủ tục được cung cấp trực tuyến toàn trình.

Ở dữ liệu chuyên ngành, thành phố đã kết nối 13/13 nguồn dữ liệu ưu tiên. Cơ sở dữ liệu đất đai có thông tin không gian của gần 5 triệu thửa đất, trong đó hơn 2,1 triệu thửa đạt chuẩn "đúng - đủ - sạch - sống". Dữ liệu y tế đã chuẩn hóa hơn 9,3 triệu người, lưu trữ 27,5 triệu lượt khám chữa bệnh.

Nền tảng Tích hợp và Chia sẻ dữ liệu LGSP ghi nhận hơn 86 triệu giao dịch giữa các hệ thống trung ương và thành phố, với tỷ lệ thành công 92,63%.

Những con số này cho thấy chuyển đổi số của Hà Nội đang bước sang giai đoạn khai thác dữ liệu phục vụ quản trị, thay vì chỉ dừng ở việc đưa thủ tục lên môi trường trực tuyến.

Từ đặt hàng nghiên cứu đến sản phẩm có thể thử nghiệm

Một hướng đi khác đang được Hà Nội đẩy mạnh là thay đổi cách triển khai khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thay vì hỗ trợ phân tán, thành phố chuyển sang đặt hàng theo những bài toán cụ thể, ưu tiên công nghệ chiến lược và khả năng ứng dụng, thương mại hóa.

Đến tháng 9/2026, Hà Nội đã tiếp nhận khoảng 160 đề xuất đặt hàng, đồng thời xác định 9 nhóm công nghệ và 25 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên giai đoạn 2026-2035, trong đó có AI, bán dẫn, robot tự hành, UAV, dữ liệu lớn và bản sao số.

Ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, cho rằng Nghị quyết số 57-NQ/TW mở ra phương thức phát triển mới cho Thủ đô, trong đó Hà Nội cần chuyển từ triển khai những nhiệm vụ riêng lẻ sang tập trung giải quyết các "bài toán lớn", gắn nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo hướng này, Hà Nội đã giao trực tiếp 2 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược: chế tạo thử nghiệm nền tảng Camera AI biên đa dụng thế hệ mới và nghiên cứu, chế tạo, thử nghiệm xe thang cứu hộ tầm vươn 32 m và 56 m.

Một số kết quả đã bước đầu đi vào sản phẩm. Máy phát tia plasma lạnh PlasmaMED thế hệ II đã chế tạo thử nghiệm 20 máy, làm chủ thiết kế, công nghệ và được cấp bằng sáng chế, với giá bán dự kiến khoảng 1,6 tỷ đồng/máy.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, mô hình nuôi cá ngạnh cho lợi nhuận hơn 20,4 triệu đồng/lồng 100 m³, tỷ suất sinh lời 36%; nuôi trong ao đạt hơn 180 triệu đồng/ha.

Cùng với đặt hàng nghiên cứu, Hà Nội bắt đầu tạo cơ chế để công nghệ mới được kiểm chứng trong thực tế. Đến ngày 20/9, cơ chế sandbox đã tiếp nhận 4 hồ sơ, trong đó 2 hồ sơ được cho phép thử nghiệm, gồm hệ thống giao thông tự hành thông minh Phenikaa-X và dự án chế biến tổng oxit đất hiếm quy mô bán công nghiệp.

Đây là bước chuyển từ tư duy "nghiên cứu để có kết quả" sang "nghiên cứu để giải quyết bài toán thực tế", khi sản phẩm, khả năng thử nghiệm và địa chỉ ứng dụng được tính đến sớm hơn.

Tuy nhiên, từ một công nghệ có kết quả nghiên cứu đến một sản phẩm được thị trường chấp nhận vẫn còn khoảng cách.

Đến tháng 9, Sàn Giao dịch công nghệ Hà Nội (HanoTEX) có 242 tài khoản, 227 doanh nghiệp tham gia, 44 công nghệ chào bán và 80 nhu cầu tìm mua. Dù ghi nhận 28 thỏa thuận hợp tác, sàn chưa phát sinh hợp đồng giao dịch công nghệ thành công.

Điều này cho thấy thương mại hóa vẫn là một trong những điểm nghẽn. Công nghệ không chỉ cần được nghiên cứu và thử nghiệm mà còn cần cơ chế đánh giá mức độ sẵn sàng, định giá tài sản trí tuệ, nguồn vốn và các dịch vụ hỗ trợ sau kết nối.

Kinh tế số đóng góp ngày càng rõ vào tăng trưởng

Đích đến của quá trình này không chỉ là số hóa hoạt động quản lý hay tạo ra thêm các sản phẩm công nghệ, mà là hình thành năng lực mới cho nền kinh tế.

Theo báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng góp 22,8% vào GRDP Hà Nội trong 6 tháng đầu năm, tương đương quy mô khoảng 7,6 tỷ USD; đóng góp 1,42 điểm phần trăm trong mức tăng trưởng GRDP 8,22%. Riêng kinh tế số ước đạt 16,7% GRDP, tương đương khoảng 5,5 tỷ USD.

Ở khu vực doanh nghiệp, 100% hồ sơ đăng ký doanh nghiệp được thực hiện trực tuyến; 99,5% doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử và 98,35% doanh nghiệp nộp thuế điện tử. Thành phố cũng mở rộng mô hình Tổ Chuyển đổi số cộng đồng tới toàn bộ 2.734 thôn, tổ dân phố tại 126 xã, phường.

Hệ sinh thái công nghệ tiếp tục mở rộng với 226 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và 10.996 doanh nghiệp công nghệ số tính đến tháng 9/2026. Hà Nội cũng có lợi thế khi tập trung hơn 70% tổ chức khoa học và công nghệ, viện, trường cùng 65% nhà khoa học đầu ngành của cả nước.

Đáng chú ý, ngày 25/9, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội tổ chức phiên đặt hàng các bài toán khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Đây là cách tiếp cận nhằm huy động trực tiếp các vấn đề, điểm nghẽn từ cộng đồng doanh nghiệp để cụ thể hóa việc giải quyết 30 bài toán lớn của thành phố giai đoạn 2026-2030.

Nguồn lực cho lĩnh vực này cũng được tăng cường. Năm 2026, Hà Nội bố trí 9.090 tỷ đồng, tương đương 4% tổng chi ngân sách, cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đến ngày 15/9, thành phố đã phân bổ 97% dự toán, song giải ngân mới đạt 35,7%. Đây là khoảng cách đáng chú ý giữa nguồn lực đã được bố trí và khả năng đưa nguồn lực vào thực tế.

Sau 9 tháng, Hà Nội đã hình thành những chuyển động rõ hơn trong thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW: quản trị dựa trên dữ liệu được đẩy mạnh, nghiên cứu khoa học gắn hơn với sản phẩm và kinh tế số ngày càng trở thành một cấu phần của tăng trưởng.

Phần còn lại của năm 2026 sẽ đặt ra yêu cầu chuyển những nền tảng này thành giá trị thực tế. Thành phố xác định tiếp tục hoàn thiện cơ chế đặt hàng theo sản phẩm đầu ra, tháo gỡ vướng mắc về định mức, dự toán và thẩm định giá, đưa các quỹ khoa học, công nghệ và đầu tư mạo hiểm vào hoạt động thực tế, đồng thời thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ và kết quả nghiên cứu.