Khuân Bang đánh thức tiềm năng du lịch cộng đồng

Vẻ đẹp nguyên sơ giữa đại ngàn và khát vọng đổi thay

Nằm nép mình nơi sườn núi xanh thẳm của xã vùng cao Chợ Mới (tỉnh Thái Nguyên), thôn Khuân Bang đang dần hiện lên như "viên ngọc" mới được mài giũa trên bản đồ du lịch cộng đồng. Với diện tích tự nhiên hơn 200ha, 90% cư dân là đồng bào Tày, nơi đây từ lâu gìn giữ nếp sống hòa hợp với rừng núi, với những nương ngô, thửa lúa loang sắc xanh vàng ôm lấy triền đồi thoai thoải.

Không gian văn hóa - sinh thái ấy vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn với những cánh rừng tự nhiên ôm trọn bản, những mái nhà sàn gỗ đỏ bền chắc nằm san sát, tiếng gà đồi vọng từ thung lũng và sự yên bình lan tỏa trong từng nếp sinh hoạt của cộng đồng. "Khí hậu quanh năm mát mẻ, không khí trong lành, rất thuận lợi để phát triển du lịch nghỉ dưỡng kết hợp trải nghiệm văn hóa Tày", ông Hoàng Văn Kim, Bí thư Chi bộ thôn Khuân Bang, chia sẻ.

Trước thời điểm sáp nhập tỉnh, đoàn chuyên môn của tỉnh Bắc Kạn đã khảo sát thực địa và xác định Khuân Bang hội đủ điều kiện trở thành điểm du lịch cộng đồng theo quy hoạch tại Nghị quyết 16 của HĐND tỉnh. Đánh giá cao cảnh quan, đời sống văn hóa và mức độ sẵn sàng của người dân, các chuyên gia nhận định đây là một trong những bản làng hiếm hoi còn giữ được sự hài hòa giữa không gian truyền thống và tiềm năng phát triển kinh tế mới.

Tuy vậy, để "đánh thức" tiềm năng ấy, Khuân Bang đã và đang kiên trì tạo dựng nền tảng quan trọng đầu tiên là hạ tầng giao thông. Từ một bản làng chỉ có đường đất lầy lội, nay các tuyến liên thôn, liên cụm đã được bê tông hóa 100%, giúp du khách thuận tiện di chuyển. Chỉ còn tuyến vành đai dài 700m đang chờ được đầu tư cứng hóa để hoàn thiện mạng lưới giao thông kết nối. 

Ông Vũ Xuân Hồng, người tiên phong trong các phong trào của thôn, nhớ lại: "Ngày trước muốn vào thôn mùa mưa phải đi bộ, trơn trượt và rất vất vả. Giờ đường rộng, sạch, an toàn, bà con phấn khởi lắm".

Song song với giao thông, người dân còn chủ động chỉnh trang cảnh quan: trồng mới cây ăn quả, dọn dẹp sân vườn, xây dựng bồn hoa, tạo tuyến đường xanh - sạch - đẹp. Những ruộng dưa hấu, dưa lê theo mùa, luống ngô vàng xen lúa xanh mướt và các giàn cây cảnh trước hiên nhà tạo nên diện mạo một vùng quê trù phú, sống động và gần gũi.

Người dân mong muốn thời gian tới được hỗ trợ thêm hạng mục cổng làng, hội trường thôn, hệ thống chiếu sáng, biển chỉ dẫn… để hoàn thiện mô hình du lịch theo tiêu chuẩn chuyên nghiệp. "Bà con chúng tôi sẵn sàng góp sức. Chỉ cần có định hướng, Khuân Bang chắc chắn sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn", ông Hồng khẳng định.

Bản sắc Tày - tài sản vô giá để tạo dấu ấn

Nếu cảnh quan là "món quà của thiên nhiên" thì bản sắc văn hóa Tày chính là "trái tim" của du lịch Khuân Bang. Ở đây, hát then, đàn tính, các làn điệu dân ca, lễ hội truyền thống vẫn được gìn giữ và thực hành thường xuyên trong đời sống cộng đồng.

Thôn đã thành lập câu lạc bộ thơ ca, các đội văn nghệ duy trì luyện tập để sẵn sàng phục vụ du khách. Không gian trình diễn then - tính nơi mái sàn, dưới chân núi hay bên bếp lửa hồng được kỳ vọng trở thành trải nghiệm độc đáo, thu hút du khách trong và ngoài tỉnh. "Khách đến đây không chỉ để tham quan, mà để sống trong không gian văn hóa Tày đậm đà, nghe tiếng đàn tính và hiểu về lối sống của chúng tôi", ông Kim cho biết.

Bên cạnh đó, ẩm thực Tày tại Khuân Bang cũng là một điểm mạnh đặc biệt: từ cá suối, gà đồi thả tự nhiên đến xôi màu, lợn bản, món khau nhục truyền thống… Tất cả đều mang hương vị mộc mạc mà tinh tế. Những trải nghiệm như nướng cá, nướng gà, giã bánh dày hay chế biến các món theo kiểu truyền thống hứa hẹn tạo thành "điểm chạm văn hóa" hấp dẫn du khách thành thị.

Một điểm sáng đáng chú ý là tinh thần chủ động của người dân. Thôn đã họp bàn, thống nhất hướng làm du lịch cộng đồng và vận động các hộ tham gia. Hiện có 10 hộ đăng ký phát triển homestay, trong đó 2 hộ đã đủ điều kiện đón khách. Nhiều nhà sàn được chỉnh trang theo tiêu chí "giữ nét xưa - thêm tiện nghi mới", tạo không gian lưu trú sạch đẹp, an toàn và giàu bản sắc.

Đặc biệt, bà con còn tận dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo để quảng bá hình ảnh bản làng, chia sẻ video về cảnh quan và văn hóa, cho thấy sự thích ứng linh hoạt với thời đại số.

Khuân Bang sở hữu nhiều sản vật đặc trưng như mật ong rừng, chè, dưa hấu, dưa lê… Đây không chỉ là nguồn nguyên liệu giàu tiềm năng để phát triển sản phẩm OCOP mà còn là sinh kế quan trọng gắn với du lịch. Khi du khách tới đông, người dân vừa có thu nhập từ dịch vụ lưu trú, vừa có thể bán sản vật, tổ chức trải nghiệm nông nghiệp và văn hóa.

"Nếu được đầu tư đúng hướng, du lịch cộng đồng sẽ giúp bà con nâng cao thu nhập rõ rệt, không chỉ thoát nghèo mà còn làm giàu ngay tại quê hương", ông Hồng khẳng định.

Hiện nay, với sự quan tâm của tỉnh Thái Nguyên trong việc khảo sát và định hướng hỗ trợ mô hình, Khuân Bang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Tiềm năng đã có, người dân đã sẵn sàng, hạ tầng đang từng bước hoàn thiện. Điều cần thiết nhất lúc này là chính sách hỗ trợ đồng bộ, giúp thôn triển khai mô hình chuyên nghiệp và bền vững.

Tương lai không xa, Khuân Bang có thể trở thành bản du lịch cộng đồng kiểu mẫu của vùng núi phía Bắc: những nếp nhà sàn khang trang, tuyến đường sạch sẽ, du khách quây quần bên bếp lửa nghe hát then, ngắm mây phủ chân núi, thưởng thức mâm cơm ấm tình người.

Và quan trọng hơn, du lịch không chỉ mở cánh cửa trải nghiệm cho du khách mà còn mở ra hướng đi mới cho bà con - hướng của sự đổi thay, của niềm tin vào một tương lai no ấm ngay trên chính mảnh đất quê hương mình.