Tại Trường PTDTBT THCS Châu Lộc (xã Châu Lộc, huyện Quỳ Hợp, Nghệ An), nơi 100% học sinh là người dân tộc thiểu số, trong đó có đến 97% là dân tộc Thái. Câu lạc bộ (CLB) "Thủ lĩnh của sự thay đổi" đã trở thành một phần quan trọng trong hành trình giáo dục kỹ năng sống, rèn luyện bản lĩnh và khơi gợi ước mơ cho các em.

Với sự đồng hành của giáo viên, Hội Phụ nữ và sự chủ động của chính học sinh, những buổi sinh hoạt của CLB không chỉ truyền tải kiến thức về bình đẳng giới, quyền trẻ em, sức khỏe vị thành niên mà còn tạo cơ hội để các em được nói lên suy nghĩ, chia sẻ khát vọng và học cách bảo vệ bản thân.

CLB "Thủ lĩnh của sự thay đổi", được Hội LHPN xã Châu Lộc thành lập tại Trường PTDTBT THCS Châu Lộc vào tháng 3/2024 với 30 thành viên - tất cả đều là học sinh dân tộc thiểu số. Em Lương Diệp Chi, học sinh lớp 7B, người dân tộc Thái, hiện là Phó chủ nhiệm CLB. Tham gia từ đầu năm học 2023-2024, Chi tìm thấy ở đây một môi trường lành mạnh và bổ ích.

"Những buổi sinh hoạt định kỳ đã trang bị cho em nhiều kiến thức và kỹ năng quan trọng, từ phòng chống bạo lực học đường, xâm hại đến kỹ năng tự bảo vệ bản thân, như không đi một mình vào buổi tối hay chia sẻ với thầy cô, người lớn khi gặp chuyện không hay", Chi chia sẻ.

Sự thay đổi ở Chi diễn ra một cách rõ rệt. Từ một cô bé rụt rè, ngại phát biểu hay chia sẻ những điều khó nói với bố mẹ, giờ đây Chi tự tin hơn khi giao tiếp, dám hỏi thầy cô những điều chưa hiểu, mạnh dạn chia sẻ với bố mẹ về những vấn đề tuổi dậy thì, sức khỏe và những băn khoăn của bản thân. Em cũng trở nên chăm chỉ hơn trong việc nhà, biết san sẻ và giúp đỡ bố mẹ nhiều hơn.

Đặc biệt, thành tích học tập của Chi cũng có sự cải thiện rõ rệt, môn Văn từ 7 điểm nay đã lên 9 điểm, các môn khác cũng tiến bộ từ 6, 7 lên 8 điểm, bởi trong CLB các em thường xuyên chia sẻ bài tập khó và hỗ trợ nhau học tốt hơn.

Cũng là một "thủ lĩnh" tiêu biểu, em Lô Ngọc Diệp, học sinh lớp 8B, người dân tộc Thái, hiện là Chủ nhiệm CLB. Diệp tham gia CLB từ năm học 2023-2024 và coi đây là mô hình ý nghĩa, giúp học sinh nâng cao nhận thức về bình đẳng giới, quyền trẻ em và sức khỏe vị thành niên. Từ khi tham gia, Diệp đã tiếp thu nhiều kiến thức và kỹ năng quan trọng, đặc biệt là hiểu rõ hơn về bình đẳng giới – sự công bằng giữa nam và nữ trong học tập, lao động và xã hội.

Sự thay đổi ở Diệp thể hiện rõ qua nhận thức, hành vi và tư duy. Từ một cô bé rụt rè, em dần trở nên lạc quan, chủ động trong học tập và tự tin khi giao tiếp với thầy cô, bạn bè và cả bố mẹ. Diệp không còn e ngại khi bày tỏ quan điểm cá nhân và luôn sẵn sàng hỗ trợ, chia sẻ với các thành viên khác trong CLB.

Trên cương vị Chủ nhiệm của 30 thành viên, em cùng hai Phó chủ nhiệm tổ chức sinh hoạt định kỳ, đồng thời xử lý các tình huống phát sinh, nhất là những vấn đề nhạy cảm như bạo lực học đường. "Mỗi tình huống đều được chúng em cùng nhau trao đổi, lắng nghe. Khi cần, em sẽ chủ động kết nối với giáo viên để có hướng giải quyết phù hợp và kịp thời"- Diệp nhấn mạnh.

Trường PTDTBT THCS Châu Lộc là trường bán trú, với khoảng một phần ba học sinh ở lại trường trong tuần do nhà xa. Điều này tạo thuận lợi cho việc tổ chức sinh hoạt của CLB ngay tại trường. Nhà trường đã bố trí không gian riêng cho các buổi sinh hoạt, như phòng sinh hoạt chung hoặc khu vực phòng ăn rộng rãi.

Nhờ đó, các em có thể thoải mái chia sẻ những điều khó nói, tìm sự đồng cảm và giải pháp từ bạn bè và thầy cô. Cô Vũ Thị Thanh Diệp, giáo viên Ngữ văn và là dẫn trình viên của câu lạc bộ, chia sẻ: "Việc sinh hoạt tại trường giúp tập hợp thành viên dễ dàng hơn, nhất là với học sinh ở lại trường cả tuần. Khi các em có khó khăn, chúng tôi thông qua Ban Chủ nhiệm dễ dàng nắm bắt và hỗ trợ kịp thời."

Mặc dù có những thách thức như một số thành viên ở xa khó tham gia đầy đủ, nhà trường đã linh hoạt bố trí các buổi sinh hoạt vào chiều thứ Sáu hoặc tổ chức thêm các buổi tối dành cho học sinh bán trú để khắc phục. Cô Diệp khẳng định, trước đây nhà trường vẫn lồng ghép các nội dung về bình đẳng giới, sức khỏe sinh sản, phòng chống bạo lực học đường vào các môn học hoặc hoạt động ngoại khóa.

Tuy nhiên, khi có CLB, việc truyền thông và lan tỏa kiến thức trở nên hiệu quả hơn nhiều. Các em chủ động tham gia, chia sẻ và học hỏi từ chính bạn bè, giáo viên trong một không gian an toàn và cởi mở. "Trước đây nhiều học sinh sống khép mình, ít nói, nhưng khi tham gia câu lạc bộ, các em đã dần cởi mở, mạnh dạn thể hiện quan điểm, thậm chí còn chủ động giúp đỡ bạn bè", cô Diệp chia sẻ.

Những cô gái dân tộc thiểu số, vốn chịu nhiều thiệt thòi, nay đã biết lên tiếng về quyền lợi của mình, tự tin hơn trong học tập và giao tiếp. Cô Diệp xúc động khi chứng kiến sự thay đổi ấy: "Chỉ cần nghe các em chia sẻ một cách trôi chảy, tự tin – dù trước đó từng rất rụt rè – là đã thấy được thành công của mô hình".

Với Lương Diệp Chi, "Thủ lĩnh của sự thay đổi" là người có khả năng tạo ra chuyển biến tích cực- từ chính bản thân, rồi lan tỏa đến cộng đồng. "Trước khi tham gia CLB, em chỉ nghĩ đơn giản là học hết lớp 9 rồi đi làm. Nhưng giờ em mơ ước trở thành cô giáo, quay về dạy học và giúp học sinh ở quê em có thêm khát vọng, có nền tảng đạo đức để vươn lên", Chi chia sẻ. Bố mẹ em rất vui mừng và ủng hộ con gái theo đuổi con đường này.

Tương tự, Lô Ngọc Diệp, cô gái người dân tộc thiểu số – đã từng chứng kiến những định kiến như "con gái không cần học cao" tồn tại dai dẳng trong cộng đồng. Nhưng sau khi tham gia CLB, Diệp đã thay đổi suy nghĩ: "Em bắt đầu chia sẻ với bố mẹ, hàng xóm về bình đẳng giới, để mọi người dần thay đổi cách nhìn. Dần dần, em bắt đầu nuôi dưỡng ước mơ trở thành bác sĩ, không chỉ chữa bệnh mà còn muốn quay về hướng dẫn các em nhỏ, nhất là các bạn nữ hiểu hơn về sức khỏe vị thành niên và quyền được chăm sóc đúng cách", Diệp bày tỏ.

Bà Trương Thị Khuyên, Chủ tịch Hội LHPN xã Châu Lộc, đơn vị thành lập và ra mắt mô hình CLB, khẳng định đây là mô hình đầu tiên trên địa bàn xã, mang lại nhiều kết quả tích cực. "Trước đây, nhiều em còn rụt rè, thiếu tự tin. Nhưng sau khi tham gia CLB, các em thay đổi rõ rệt: dám phát biểu, trao đổi trước đám đông – điều hiếm thấy ở học sinh vùng sâu. Các em cũng bắt đầu quan tâm đến các vấn đề xã hội, đặc biệt là bình đẳng giới, quyền được bảo vệ và học tập", bà Khuyên chia sẻ.

Không dừng lại ở trường học, Hội LHPN xã Châu Lộc đang xây dựng kế hoạch mở rộng mô hình "Thủ lĩnh của sự thay đổi" tại cộng đồng, dự kiến thành lập thêm CLB tại thôn bản với sự tham gia của các già làng, người có uy tín. Mục tiêu là thay đổi nhận thức từ gia đình, thôn bản đến thế hệ trẻ, tạo nên sự chuyển biến đồng bộ và bền vững về tư duy giới và bảo vệ trẻ em.

Bà Khuyên nhấn mạnh: "Chúng tôi kỳ vọng từ mô hình CLB, các em không chỉ thay đổi nhận thức của bản thân mà còn trở thành những 'hạt nhân lan tỏa' trong cộng đồng, giúp bạn bè và gia đình hiểu rõ hơn về quyền trẻ em, bình đẳng giới và cách tự bảo vệ mình trong bối cảnh hiện nay."

Từ một mô hình ngoại khóa tại Trường PTDTBT THCS Châu Lộc, CLB đã trở thành điểm tựa tinh thần cho nhiều học sinh dân tộc Thái, Thổ…, giúp các em mạnh dạn lên tiếng, theo đuổi ước mơ và lan tỏa những giá trị tích cực đến cộng đồng. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy đầu tư vào giáo dục và trao quyền cho trẻ em gái - đặc biệt là trẻ em dân tộc thiểu số - chính là đầu tư cho tương lai bền vững ở vùng cao.