Chuyển đổi số ở bản làng không bắt đầu từ những thuật toán cao siêu, mà bắt đầu bằng những lớp "bình dân học vụ số". Ở đó, Mặt trận Tổ quốc, Hội LHPN các cấp và các chuyên gia là "người dẫn đường", cầm tay chỉ việc. Đặc biệt, là những bước chân đồng hành của những người đàn ông vùng cao. Họ đã bước qua định kiến để cùng vợ mình chinh phục "cao tốc" số, đặt nền móng cho một sự bình đẳng giới thực chất và bền vững.

Trong ký ức của nhiều người dân tỉnh Sơn La, hình ảnh người phụ nữ luôn gắn liền với chiếc gùi trên lưng và đôi mắt chỉ nhìn xuống nương rẫy. Nhưng cuộc cách mạng "Bình dân học vụ số" đã thay đổi góc nhìn ấy. Không còn là những hội trường xa lạ, lớp học số len lỏi vào từng nếp nhà.

Cuộc cách mạng từ những người chồng

Khi chị Hà Thị Thảo (bản Khảo, xã Gia Phù, tỉnh Sơn La) quyết định khởi nghiệp với nghề dệt thổ cẩm và thảo dược. Rào cản lớn nhất không phải là thiếu vốn, mà là sự hoài nghi của cộng đồng về năng lực của một người mẹ trẻ 9X với chiếc máy tính. 

Thế nhưng, anh Lưu Xuân Hồng, chồng của chị Thảo, đã chọn một cách tiếp cận khác. Anh không chỉ là người đồng ý "đập lợn" mua chiếc laptop đầu tiên, tài sản lớn nhất trong nhà mà còn trở thành "gia sư" và luôn bên cạnh vợ thực hiện giấc mơ khởi nghiệp.

Có những tối muộn, hàng xóm vẫn nhìn thấy hình ảnh chị Thảo lóng ngóng bên bàn phím, còn chồng chị lặng lẽ ngồi bên, hỗ trợ vợ ghi chép sổ bán hàng, lưu tên khách hàng. Thậm chí, khi vợ mải mê với lớp học qua zoom, anh sẵn sàng vào bếp nấu cơm, chăm con để vợ rảnh tay "luyện công nghệ". Sự đồng hành này không chỉ là giúp việc nhà, đó là sự thừa nhận quyền năng làm kinh tế của phụ nữ. Khi nam giới tin rằng vợ mình có thể làm chủ công nghệ, họ đã vô tình bẻ gãy mắt xích quan trọng nhất của định kiến giới.

Ngay cả cậu con trai nhỏ của chị Thảo cũng trở thành "thầy giáo". Con học nhanh hơn, chỉ lại cho mẹ từng thao tác mở word, gửi email. Tri thức số cứ vậy lan tỏa trong nếp nhà sàn, từ trẻ đến già, từ nam giới sang nữ giới, tạo nên sự đồng hành vững chắc cùng người phụ nữ.

Sự kết nối ấy tiếp tục lan tỏa sang HTX Tạt Nàng của chị Ngần Thị Nga, xã Vân Hồ và HTX Eco Tây Bắc của chị Lại Thanh Phương, xã Gia Phù. 

Các chị cho biết, thành viên của HTX không đơn độc khi họ nhân được sự hỗ trợ của những người đàn ông trong gia đình, cùng chung sức để phát triển du lịch. Các anh là người giúp các chị sản xuất, làm các công việc nặng nhọc… Nhờ vậy các chị em mới có thời gian để dùng điện thoại quảng bá cho các dịch vụ du lịch của HTX.

Câu chuyện thực tế của những phụ nữ vùng cao cho thấy: Chuyển đổi số thực chất là cả gia đình cùng chuyển đổi, công việc được phân chia dựa trên năng lực và sự đồng thuận, thay vì áp đặt bởi giới tính. Chị em thạo việc ngoại giao, viết bài trên AI, quản lý hệ thống máy tính; anh em hỗ trợ kỹ thuật và sản xuất nặng nhọc, cùng bình đẳng bước vào "cao tốc" số.

Đồng hành cùng phụ nữ phát triển kinh tế

Cùng với sự nỗ lực vươn lên của chính bản thân những người phụ nữ, sự chung sức của gia đình, trên hành trình phát triển kinh tế, họ còn luôn nhận được sự đồng hành của chính quyền địa phương, của các cơ quan, đoàn thể. 

Trong đó, Hội LHPN tỉnh Sơn La đã và đang triển khai tiểu dự án Thúc đẩy Kinh doanh và Lãnh đạo cho Doanh nhân nữ (WEL) của Dự án Thúc đẩy bình đẳng giới thông qua nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất nông nghiệp và phát triển du lịch (GREAT) của Chính phủ Australia.

Chị Nguyễn Thị Huệ, Phó Trưởng ban Công tác Phụ nữ, cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Sơn La, cho biết: Hội LHPN tỉnh Sơn La xác định lấy thay đổi nhận thức làm trọng tâm, lấy thực hành làm phương pháp, triển khai theo hướng đồng hành, cá thể hoá hỗ trợ cho từng đơn vị kinh doanh.

Hội LHPN tỉnh đã tổ chức các lớp tập huấn về tư duy kinh doanh, kỹ năng lãnh đạo, quản trị tài chính, xây dựng kế hoạch kinh doanh, phát triển sản phẩm và thị trường, ưu tiên hình thức học gắn với tình huống thực tế của chính các đơn vị tham gia. Song song với đào tạo, Hội chú trọng kết nối với các trung tâm khởi nghiệp, Trường Đại học Tây Bắc, các chuyên gia theo lĩnh vực và nhu cầu của doanh nghiệp, hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở, giúp chị em mạnh dạn thay đổi cách làm, từng bước "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm", từ đó nâng cao năng lực quản lý và phát triển kinh doanh bền vững".

Dưới mái nhà Mặt trận Tổ quốc, sự phối hợp giữa các ban ngành cũng đang tạo ra một "hệ sinh thái bao trùm", Hội LHPN không hoạt động đơn lẻ. 

Các cấp Hội kết nối với Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức tài chính vi mô hỗ trợ chị em tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi; kết nối với doanh nghiệp, hợp tác xã, chuyên gia đào tạo, cố vấn kinh doanh, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, nâng cao giá trị sản phẩm địa phương do phụ nữ làm chủ.

Bà Nguyễn Thị Lĩnh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Tường Hạ, tỉnh Sơn La, đánh giá: "Trước đây, phụ nữ dân tộc thiểu số thường rất yếu thế, phụ thuộc vào chồng. Nhưng từ khi có các lớp tập huấn, có sự đồng hành của chồng, của gia đình và của các tổ chức, đoàn thể ở cơ sở, vị thế của các nữ thanh niên 8X, 9X đã khác hẳn. Các anh nam giới bây giờ rất quan tâm đến việc phát triển kinh tế cùng vợ. Họ hiểu rằng, điện thoại không phải để chơi, mà là để làm giàu".

Sự đồng hành của Mặt trận Tổ quốc, Hội LHPN các cấp, các dự án, chuyên gia… đã thực sự khơi dậy một luồng sinh khí mới tại các bản làng Sơn La. Không còn là những cá nhân đơn độc, phụ nữ dân tộc thiểu số đang tiến bước trên "cao tốc" số với sự tiếp sức của cả cộng đồng và gia đình. 

Khi người chồng sẵn sàng cầm điện thoại quay phim cho vợ livestream, khi người con kiên nhẫn chỉ dẫn mẹ cách đăng bài, khi chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội, các đối tác cùng vào cuộc, đó cũng là lúc rào cản giới bị phá bỏ, nhường chỗ cho một tương lai phát triển bền vững và bao trùm.

Bài 3: Những ngọn núi không còn là khoảng cách