Sai lầm phổ biến của người cao tuổi khi uống vitamin mỗi ngày

Thực tế, ở người cao tuổi, khả năng hấp thu dinh dưỡng thường suy giảm theo quá trình lão hóa, khiến nguy cơ thiếu hụt vitamin và khoáng chất tăng lên. Ngược lại, nếu bổ sung không đúng cách hoặc sử dụng quá mức, một số loại vitamin có thể gây dư thừa và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.

Người cao tuổi có nên uống vitamin mỗi ngày?

ThS.BSCKII Nguyễn Thị Kim Oanh, Phó Trưởng khoa Khám chữa bệnh theo yêu cầu, Bệnh viện Hữu Nghị, cho biết: Khi cơ thể bước vào giai đoạn lão hóa, nhiều chức năng sinh lý bắt đầu suy giảm, trong đó có hệ miễn dịch. Điều này khiến người cao tuổi dễ mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh tim mạch, rối loạn tiêu hóa, rối loạn giấc ngủ… Bên cạnh đó, quá trình lão hóa cũng làm thay đổi hoạt động của hệ tiêu hóa, khiến khả năng hấp thu các dưỡng chất từ thực phẩm hàng ngày giảm đi.

Theo bác sĩ Oanh, cách tốt nhất để người cao tuổi bổ sung vitamin và khoáng chất vẫn là thông qua chế độ ăn uống cân đối, đa dạng thực phẩm. Trong trường hợp người cao tuổi gặp vấn đề về tiêu hóa hoặc ăn uống kém, có thể bổ sung thêm các sản phẩm dinh dưỡng phù hợp, trong đó sữa – đặc biệt là sữa tươi – là một lựa chọn hữu ích vì cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể.

Thời điểm thích hợp để uống sữa là vào các bữa phụ trong ngày, như khoảng 9 giờ, 15 giờ hoặc 21 giờ. Người cao tuổi cần lưu ý không nên uống sữa thay cho bữa ăn chính vì điều này có thể khiến khẩu phần dinh dưỡng bị mất cân đối.

Bác sĩ Oanh cũng nhấn mạnh rằng nếu muốn bổ sung bất kỳ loại vitamin hay khoáng chất nào dưới dạng viên uống, người cao tuổi nên tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng. Nguyên nhân là phần lớn người cao tuổi đang điều trị một hoặc nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, bệnh xương khớp hoặc đái tháo đường và phải sử dụng thuốc điều trị lâu dài.

Khi kết hợp các loại thuốc này với vitamin hoặc thực phẩm bổ sung, có thể xảy ra tương tác thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị hoặc gây ra những tác dụng không mong muốn. Vì vậy, việc bổ sung vitamin cần được bác sĩ thăm khám, đánh giá tình trạng dinh dưỡng và bệnh lý của từng cá thể để chỉ định loại vitamin cũng như liều lượng phù hợp.

Việc tự ý mua và sử dụng các loại vitamin hoặc thuốc bổ theo quảng cáo, theo lời truyền miệng có thể khiến người cao tuổi gặp phải các tác dụng phụ, thậm chí gây thừa vitamin – đặc biệt với các vitamin tan trong dầu như vitamin A, D, E, K – do các vitamin này có thể tích lũy trong cơ thể.

Người cao tuổi thường thiếu những dưỡng chất nào?

Theo bác sĩ Oanh, ở người cao tuổi thường gặp tình trạng thiếu hụt một số vi chất quan trọng như vitamin B12, vitamin D, protein, probiotic, canxi và các axit béo Omega-3. Tuy nhiên, nguyên tắc ưu tiên vẫn là bổ sung thông qua chế độ ăn uống hàng ngày thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thực phẩm chức năng.

Vitamin D là dưỡng chất quan trọng đối với sức khỏe xương ở người cao tuổi vì giúp tăng khả năng hấp thu canxi và duy trì mật độ xương. Theo khuyến cáo, người từ 60–70 tuổi nên bổ sung khoảng 800 đơn vị quốc tế (IU) vitamin D mỗi ngày. Một số thực phẩm giàu vitamin D có thể đưa vào khẩu phần ăn gồm cá thu, cá ngừ, lòng đỏ trứng hoặc các sản phẩm sữa được tăng cường vitamin D.

Các axit béo thiết yếu, đặc biệt là Omega-3, cũng rất cần thiết đối với sức khỏe tim mạch và não bộ. Omega-3 giúp giảm tình trạng viêm, hạn chế tích tụ mảng xơ vữa trong động mạch và góp phần kiểm soát một số bệnh mạn tính thường gặp ở người cao tuổi như bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc suy giảm nhận thức. Lượng Omega-3 khuyến nghị có thể khoảng 1.000 mg mỗi ngày, và người cao tuổi có thể bổ sung thông qua các thực phẩm như cá hồi, quả óc chó, dầu hạt lanh hoặc các loại cá béo.

Protein cũng là dưỡng chất quan trọng nhưng thường bị đánh giá thấp trong khẩu phần ăn của người cao tuổi. Việc cung cấp đủ protein giúp duy trì khối lượng cơ bắp, hạn chế tình trạng mất cơ do tuổi tác và hỗ trợ phục hồi sức khỏe khi cơ thể bị bệnh. Những thực phẩm giàu protein phù hợp với người cao tuổi gồm thịt bò, thịt gà, cá, các loại đậu và hạt như hạnh nhân.

Vitamin B12 có vai trò quan trọng đối với hệ thần kinh và chức năng ghi nhớ, đặc biệt ở người lớn tuổi – nhóm đối tượng dễ thiếu hụt loại vitamin này do khả năng hấp thu giảm. Các thực phẩm giàu vitamin B12 có thể kể đến như thịt nạc, cá hồi, gan bò, phô mai hoặc các loại hải sản như ngao.

Bên cạnh đó, probiotic – các vi khuẩn có lợi cho hệ tiêu hóa – cũng rất cần thiết đối với người cao tuổi. Những thực phẩm giàu probiotic như sữa chua, kim chi, socola đen lên men… có thể giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, cải thiện tiêu hóa và tăng khả năng hấp thu dưỡng chất.

Khuyến cáo của bác sĩ

Các chuyên gia y tế khuyến cáo rằng người cao tuổi không nên xem vitamin như "thuốc bổ tổng quát" có thể dùng tùy ý mỗi ngày. Việc bổ sung vi chất cần dựa trên nhu cầu thực tế của cơ thể, tình trạng sức khỏe và chế độ ăn uống. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý cho người cao tuổi nên bao gồm nhiều nhóm thực phẩm khác nhau như rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá, thịt nạc, sữa và các chế phẩm từ sữa.

Ngoài ra, người cao tuổi nên duy trì lối sống lành mạnh, vận động thể lực phù hợp và tiếp xúc với ánh nắng mặt trời vào buổi sáng sớm để hỗ trợ tổng hợp vitamin D tự nhiên. Khi có dấu hiệu mệt mỏi kéo dài, chán ăn, sụt cân hoặc nghi ngờ thiếu vi chất dinh dưỡng, người cao tuổi nên đi khám tại cơ sở y tế để được đánh giá và tư vấn bổ sung đúng cách.

Việc sử dụng vitamin và thực phẩm bổ sung chỉ thực sự cần thiết khi có chỉ định từ bác sĩ hoặc khi chế độ ăn không đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng. Bổ sung đúng loại, đúng liều lượng và đúng thời điểm không chỉ giúp nâng cao sức khỏe mà còn góp phần phòng ngừa nhiều bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi.