Somalia: Cuộc sống đói khổ và đầy rủi ro của người dân bên trong các trại di tản

Hạn hán, nạn đói, xung đột và lạm phát đã đẩy khoảng 130.000 người dân vào các trại di tản quanh Galkayo (miền trung Somalia), nơi họ đối mặt với một loạt nguy hiểm khác.

Bên ngoài đồng bằng đất đỏ, những bụi gai và những ngôi mộ nông rải rác. Ngay cả những người đàn ông hay phụ nữ khỏe mạnh cũng không đủ sức để đào đất ở khu vực này.

Một vài viên đá bê tông khắc tên và ngày mất của những người đã ra đi trong khoảng một tháng qua. Hầu hết những ngôi mộ là những gò đất được đắp thành hình cho người nằm bên dưới, bên trên phủ đầy gai. Sáng nay, Minhaad Abdi Khalif, 38 tuổi, đã được chôn cất tại đây, chung hàng với những ngôi mộ khác chủ yếu là của trẻ em.

Bà Fadum Mohamoud Gure, mẹ của Khalif, người sống cùng cô tại trại di tản ở Xaarxaar (phía nam thị trấn Galkayo thuộc vùng Galmudug), cho biết Khalif đã sống trong tình trạng căng thẳng.

Gure tin rằng chính huyết áp cao đã giết chết con gái, người luôn lo lắng về việc thiếu thức ăn cho những đứa trẻ. Người phụ nữ không dùng thuốc điều trị và là người thứ 7 trong số 12 anh chị em qua đời khi còn trẻ.

10 đứa con của Khalif, từ 8 tháng tuổi đến 12 tuổi, ngồi trên mặt đất quanh bà Gure. Người phụ nữ 80 tuổi kể: "Con tôi là một nông dân chăn nuôi gia súc và nó đến đây khi gia súc chết hết vì hạn hán. Người chồng đầu tiên của nó đã chết vì bệnh ung thư, còn người chồng thứ hai cũng đã chết cách đây 9 tháng".

Năm ngoái, hai đứa cháu 2 và 3 tuổi khác của Gure chết vì bệnh sởi. Giống như viêm phổi, sởi nhằm vào sự yếu ớt của trẻ suy dinh dưỡng. Xung quanh thị trấn Galkayo có 74 khu trại, nơi chứa hơn 10.000 người và trẻ em đang chết dần chết mòn. Tỷ lệ suy dinh dưỡng cấp tính đang ở mức 52% đối với trẻ dưới 5 tuổi, cao nhất ở Somalia và khu vực này cũng đang phải đối mặt với nạn đói. Khi được hỏi đã đi bao nhiêu đám tang trong năm nay, Gure lắc đầu nói: "Rất nhiều".

Bashir Abshir Jama, cha của cậu bé 4 tuổi Mohamed, đã ngồi trong Bệnh viện Nam Galkayo 3 ngày với cô con gái 11 tuổi Yusur, bất lực nhìn cơn sốt hành hạ thi thể cậu bé suy dinh dưỡng dưới tấm màn chống muỗi. Ông nói: "Tất nhiên, con cái là ưu tiên hàng đầu của tôi, nhưng tìm việc rất khó. Có lúc tôi kiếm được một ít tiền, có lúc thì không".

Bệnh viện có trung tâm ổn định các trường hợp suy dinh dưỡng biến chứng nặng do Cơ quan nhi đồng của Liên Hợp Quốc (UNICEF) hỗ trợ. Khi được hỏi về vấn đề hạn hán trong khu vực, người cha nói: "Hạn hán khắp nơi, chỗ nào cũng như nhau. Không có nơi nào mà không có hạn hán".

Hani Ali Osman vừa đến trại Degaan ở phía đông thị trấn Galkayo. Người mẹ đơn thân đang ở cùng cậu con trai 3 tuổi tàn tật Suliman. Khoảng 700 người sống ở trại, họ rời bỏ nhà cửa và trang trại cách xa hàng trăm dặm vì hạn hán. Thực phẩm có sẵn đã tăng giá 125% kể từ tháng Hai, làm trầm trọng thêm nạn đói và tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em. Osman đến từ Beledweyne ở quận Hiran, nơi các cuộc tấn công của các chiến binh Al-Shabaab đang gia tăng và hạn hán làm chết cây cối và động vật.

"Ở đó không ai hỗ trợ tôi nên tôi đến đây. Tôi được biết ở đây có đồ ăn", Osman nói. Con trai cô được cho uống bột protein tại lều y tế và được những người phụ nữ khác giúp tìm chỗ ngủ.

Các trại xung quanh Galkayo có rất ít thực phẩm. Khoảng 130.000 người đang sống trong những nơi trú ẩn hầu hết trống rỗng và chỉ có nền đất. Một số người có chiếu ngủ hoặc bạt trong khi nhiều người mang theo ấm đun nước.

Mohamud Adan Barte, 65 tuổi, đã dựng một bệ cao để làm chỗ ngủ cho người mẹ 90 tuổi bị mù vì thấy nhiều rắn xung quanh chỗ ngủ của bà. Ông cho biết đã có 5 người trong trại chết vì rắn cắn.

Barte trước đây là một người buôn bán gia súc và đã xây được nhà bằng xi măng cho gia đình. Đây là lần đầu tiên ông đến các trại di tản. "Đây là điều tồi tệ nhất tôi từng thấy. Hạn hán làm chết động vật và khiến chúng tôi không có thức ăn. Chúng tôi đến đây hai tháng trước nhưng đó chỉ là một nơi trú ẩn tồi tàn mà chúng tôi có thể dựng nên. Người ta đăng ký tên cho chúng tôi và đặt những câu hỏi nhưng không ai cho chúng tôi bất cứ thứ gì".

Nafiso Mohamed Osman, một phụ nữ 37 tuổi, đến trại Degaan ba ngày trước và vẫn chưa tìm được nơi trú ẩn cho mình và các con. Cô đang mang thai và cảm thấy buồn nôn vì đói. "Tôi rời làng vì hạn hán và ở trong một trại gần Mogadishu, nhưng chồng tôi đã chết và tôi rời đi vì các vụ nổ. Tôi không quen ai ở đây và tôi sợ vì không có thức ăn. Nhưng ít nhất nơi này không có vụ nổ nào", người phụ nữ nói.

Sadaf Asdinasir Hasi, 20 tuổi, đang được dùng kháng sinh để chống nhiễm trùng nặng ở chân. Chàng trai trẻ bị rắn cắn hai tháng trước trong trại di tản ở Degaan. Anh và gia đình đã đi 150 km để đến đây, chạy trốn xung đột và hạn hán trong làng, nơi các chiến binh Al-Shabaab tuyển mộ những thanh niên như Hasi.

Rắn cắn là một trong những mối nguy hiểm khi sống trong các trại được dựng lên trên vùng đồng bằng nơi sinh sống của rắn hổ mang và các loài rắn độc khác. Các bác sĩ của trại không có thuốc giải nọc độc và phần lớn da trên chân phải của Hasi đã bị nhiễm trùng do vết cắn, khiến anh có một vết thương hở lớn. Hasi cần được cấy ghép da nếu không anh có thể bị mất chân. Tuy nhiên, Hasi không có cách nào kiếm được khoản tiền 200 đô la (gần 5 triệu đồng) để đi 750 km đến bệnh viện ở Mogadishu.

Nuro Yusef, một bà đỡ 60 tuổi, cho biết bà đã đỡ đẻ cho khoảng 500 trẻ sơ sinh tại trại Xaarxaar trong 18 tháng kể từ khi đến đây. "Em bé bây giờ nhỏ hơn nhiều so với bình thường. Rất nhiều phụ nữ mang thai phá thai trong ba tháng đầu. Phụ nữ rất đói nên khi sinh họ rất yếu. Họ gặp rất nhiều khó khăn trong việc tiết sữa".

Kim Ngọc (Theo Guardian)