Võ Nhai nỗ lực giảm nghèo, tạo sinh kế bền vững

Hành động bài bản, sát thực tiễn mở đường cho giảm nghèo bền vững

Xác định giảm nghèo bền vững không chỉ là hỗ trợ kinh tế mà còn là trao cho người dân khả năng tiếp cận thông tin, xã Võ Nhai đang từng bước triển khai Dự án 6 - Truyền thông và giảm nghèo về thông tin trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững tỉnh Thái Nguyên năm 2025 theo hướng bài bản, sát thực tiễn.

Là xã mới hình thành trên cơ sở hợp nhất thị trấn Đình Cả, xã Phú Thượng và xã Lâu Thượng, Võ Nhai phải đối mặt với nhiều thách thức ngay từ những ngày đầu sau sáp nhập: địa bàn rộng, dân cư phân tán, điều kiện hạ tầng chưa đồng bộ, trình độ dân trí không đồng đều. Hơn 17.000 người dân sinh sống tại đây, thuộc nhiều dân tộc như Kinh, Tày, Nùng, Dao, Sán Dìu…, với sinh kế chủ yếu dựa vào nông - lâm nghiệp truyền thống.

Trong bối cảnh đó, chính quyền xã xác định, muốn giảm nghèo bền vững thì phải giảm nghèo về thông tin trước. Người dân cần được tiếp cận đầy đủ, kịp thời các chính sách, mô hình sản xuất hiệu quả, kiến thức khoa học kỹ thuật và thị trường tiêu thụ. Đây chính là "chìa khóa mềm" nhưng mang ý nghĩa quyết định trong giai đoạn hiện nay.

Ngay trong năm đầu hợp nhất, xã đã kiện toàn bộ máy, thành lập Ban Chỉ đạo rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo; xây dựng kế hoạch truyền thông gắn với từng nội dung cụ thể của Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững. Truyền thông không chỉ dừng ở tuyên truyền văn bản, mà được "đặt vào" từng mô hình sinh kế, từng nhóm đối tượng cụ thể, giúp người dân hiểu, tin và làm theo.

Theo kết quả rà soát đến tháng 10/2025, toàn xã còn 93 hộ nghèo (2,25%) và 94 hộ cận nghèo (2,27%). Những con số này phản ánh rõ nỗ lực lớn của địa phương trong điều kiện còn nhiều khó khăn, đồng thời cho thấy hiệu quả bước đầu của cách làm lấy thông tin và sinh kế làm trung tâm.

Khi thông tin gắn chặt với từng mô hình sinh kế

Một trong những điểm nhấn của Dự án 6 tại Võ Nhai là cách truyền thông gắn trực tiếp với các mô hình sản xuất, giúp người dân "học từ thực tế", thay vì tiếp nhận thông tin một chiều.

Với lợi thế là vùng chè nổi tiếng của Thái Nguyên, đặc biệt tại Phú Thượng và Lâu Thượng, xã tập trung truyền thông về sản xuất chè an toàn, chè VietGAP, chè chất lượng cao. Qua các buổi tập huấn, sinh hoạt tổ hợp tác, thông tin về giống mới như LDP1, Kim Tuyên, Phúc Vân Tiên; kỹ thuật chăm sóc, chế biến và thị trường tiêu thụ được truyền tải trực tiếp tới người trồng chè.

Nhờ đó, nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển đổi giống, áp dụng quy trình sản xuất mới. Các mô hình như HTX Chè Hướng Dương (Phú Thượng) hay Tổ hợp tác sản xuất chè an toàn xóm Đồng Luận không chỉ tạo việc làm cho lao động địa phương, mà còn trở thành "điểm truyền thông sống", nơi người dân đến tham quan, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm. Thông tin từ mô hình lan tỏa sang cộng đồng, giúp giảm rủi ro và nâng cao thu nhập.

Trong chăn nuôi, truyền thông cũng được triển khai gắn với nhu cầu thực tế. Với lợi thế đồng cỏ tự nhiên, xã đẩy mạnh các mô hình nuôi trâu, bò sinh sản, bò lai Sind kết hợp vỗ béo. Người dân được cung cấp thông tin về kỹ thuật làm chuồng trại, ủ chua thức ăn, phòng chống dịch bệnh, cũng như chính sách hỗ trợ từ Chương trình MTQG giảm nghèo.

Năm 2025, mô hình nuôi gà hướng thịt lông màu nhập nội (giống Mía, Ri lai, J-Dabaco) được triển khai tại nhiều xóm. Thông tin không chỉ là "có mô hình", mà đi kèm hướng dẫn cụ thể về quy trình chăn nuôi, tiêm phòng vaccine, đầu ra sản phẩm. Sau 4 - 4,5 tháng nuôi, gà đạt trọng lượng 1,8 - 2,2 kg/con, dễ tiêu thụ trong vùng, mang lại nguồn thu ổn định cho các hộ nghèo.

Đặc biệt, việc truyền thông về các mô hình mới như trồng cây dược liệu dưới tán rừng (ba kích tím, sa nhân tím, đương quy, đinh lăng) hay trồng cây ăn quả ôn đới (mận hậu, hồng không hạt, lê VH6) đã giúp người dân thay đổi tư duy khai thác đất rừng. Thông tin về giá trị kinh tế, thời gian thu hoạch, khả năng nhân rộng được phổ biến rõ ràng, tạo niềm tin để người dân mạnh dạn thử nghiệm.

Giảm nghèo thông tin gắn với phát huy vai trò chủ thể của người dân

Với tỷ lệ che phủ rừng khoảng 69%, kinh tế rừng đóng vai trò then chốt trong sinh kế của Võ Nhai. Thay vì chỉ trông chờ vào hỗ trợ, người dân dần được trang bị thông tin về phát triển rừng trồng gỗ lớn, quản lý rừng bền vững FSC, trồng quế, hồi – những cây có giá trị kinh tế cao và đầu ra ổn định.

Trong Dự án 6, truyền thông không tách rời văn hóa và bản sắc địa phương. Những câu chuyện sản xuất, làm kinh tế giỏi của đồng bào Tày, Nùng, Dao… được chia sẻ bằng hình thức gần gũi, dễ hiểu, giúp người dân thấy mình là nhân vật trung tâm của quá trình giảm nghèo, chứ không phải đối tượng thụ hưởng thụ động.

Song song với đó, xã cũng chú trọng truyền thông về tiềm năng du lịch cộng đồng. Các điểm đến như thác Nặm Dặt, hang Phượng Hoàng cùng các sản phẩm OCOP như miến dong, chè đặc sản, mật ong rừng… được giới thiệu như một hướng sinh kế mới. Người dân được cung cấp thông tin về làm du lịch, giữ gìn môi trường, bảo tồn văn hóa, từng bước hình thành tư duy làm dịch vụ.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Võ Nhai Phạm Minh Phương, thách thức lớn nhất hiện nay là địa bàn rộng, nhiều khu dân cư xa trung tâm; hệ thống internet, sóng điện thoại chưa ổn định tại một số nơi; một bộ phận người dân lớn tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế giao tiếp bằng tiếng Việt, gây khó khăn trong tiếp cận thông tin chính sách.

"Chính vì vậy, Dự án 6 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Truyền thông phải đi cùng người dân, nói bằng ngôn ngữ dễ hiểu, gắn với lợi ích thiết thực thì mới tạo được chuyển biến thực sự", ông Phạm Minh Phương nhấn mạnh.

Từ nền tảng đã tạo dựng trong năm đầu sáp nhập, cùng các mô hình sinh kế đang phát huy hiệu quả, Võ Nhai đang cho thấy một hướng đi rõ ràng: giảm nghèo không chỉ bằng hỗ trợ vật chất, mà bằng tri thức, thông tin và sự chủ động của người dân. Đây cũng chính là tinh thần cốt lõi của Dự án 6 - truyền thông để không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình giảm nghèo bền vững.