Từ việc đặt lịch khám trên điện thoại, tra cứu kết quả xét nghiệm trực tuyến đến thanh toán viện phí không tiền mặt, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi diện mạo của ngành y tế Việt Nam.

Hết cảnh xếp hàng dài chờ khám bệnh

Ghi nhận tại một số bệnh viện cho thấy các nền tảng số không chỉ giúp rút ngắn quy trình khám chữa bệnh mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ, hướng tới mục tiêu lấy người dân làm trung tâm của hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Tại khu vực tiếp đón của Bệnh viện Đa khoa Ba Vì, không còn cảnh người bệnh chen chúc xếp hàng dài như trước. Nhiều bệnh nhân đến bệnh viện đã có sẵn lịch khám được đặt trước thông qua ứng dụng trên điện thoại. Chỉ cần quét mã tại quầy tiếp nhận, thông tin đăng ký được xác nhận ngay lập tức và người bệnh được hướng dẫn vào phòng khám theo đúng khung giờ.

Chị Nguyễn Thu Hà (32 tuổi, sống tại Ba Vì, Hà Nội) cho biết, việc đặt lịch khám trực tuyến giúp chị tiết kiệm rất nhiều thời gian. Trước đây, mỗi lần đưa con đi khám bệnh, chị thường phải đến bệnh viện từ rất sớm để lấy số thứ tự. Không ít lần chị phải chờ đợi hàng giờ đồng hồ mới đến lượt khám.

"Ngoài việc đặt lịch khám trên điện thoại từ hôm trước, hồ sơ khám bệnh của hai mẹ con tôi cũng được lưu trên hệ thống nên bác sĩ xem rất nhanh, không phải mang theo nhiều giấy tờ như trước nữa", chị Thu Hà chia sẻ với phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam.

Không chỉ khâu đăng ký khám bệnh, nhiều bước trong quy trình khám chữa bệnh cũng đang được số hóa. Sau khi thực hiện các xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh, người bệnh không còn phải chờ đợi lâu để nhận kết quả giấy. Thông tin được cập nhật trực tiếp trên hệ thống và có thể gửi về ứng dụng điện thoại của bệnh nhân. Nhờ đó, người bệnh có thể chủ động theo dõi kết quả và tái khám khi cần thiết.

Việc thanh toán viện phí cũng thuận tiện hơn khi nhiều bệnh viện triển khai các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt (qua mã QR hoặc ví điện tử ngay tại quầy dịch vụ), giúp giảm đáng kể thời gian chờ đợi và hạn chế tình trạng ùn tắc tại khu vực thu ngân.

Ông Nguyễn Ngọc Vinh, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Ba Vì, cho biết, trước đây nhiều khâu trong quản lý bệnh viện vẫn thực hiện thủ công hoặc bán thủ công, dẫn đến việc tổng hợp dữ liệu chậm, khó kiểm soát toàn diện hoạt động của các khoa, phòng. Khi triển khai các hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện, toàn bộ dữ liệu liên quan đến khám chữa bệnh, dược, vật tư y tế, tài chính… được số hóa và liên thông. Việc số hóa dữ liệu cũng giúp giảm sai sót trong quản lý, hạn chế thất thoát và nâng cao tính minh bạch trong vận hành bệnh viện.

"Kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh được trả trực tuyến trên hệ thống. Bác sĩ có thể xem ngay trên máy tính mà không cần chờ in phim hoặc giấy tờ như trước. Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian khám chữa bệnh", ông Vinh nói.

Bên cạnh đó, việc liên thông dữ liệu với bảo hiểm y tế cũng giúp quá trình thanh toán diễn ra nhanh chóng, thuận tiện hơn cho người dân. Ngoài ra, các nền tảng hội chẩn trực tuyến cũng giúp bệnh viện tuyến cơ sở có thể kết nối với các bệnh viện tuyến trên để trao đổi chuyên môn, nâng cao năng lực điều trị cho đội ngũ y tế.

"Chuyển đổi số không chỉ giúp bệnh viện vận hành hiệu quả hơn mà còn góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân ngay từ tuyến cơ sở", ông Nguyễn Ngọc Vinh nhấn mạnh.

Thay đổi thói quen của đội ngũ nhân viên y tế

ThS. Kỹ sư Trương Xuân Thành, Trưởng phòng Công nghệ thông tin Bệnh viện Hữu Nghị, cho biết: "Hệ thống công nghệ thông tin hoạt động phải liên tục, do đó phải đảm bảo nhiều yếu tố như an toàn thông tin, hạ tầng chuyển đổi số ổn định và an toàn. Trong đó có hệ thống đường truyền, các thiết bị phần cứng tại các khoa, phòng và những thiết bị đầu cuối phục vụ cho việc khám, chữa bệnh. Phòng Công nghệ thông tin cũng phải chủ động xây dựng kế hoạch tư vấn, triển khai các hệ thống dự phòng để đảm bảo hoạt động không bị gián đoạn".

Theo ông Thành, trong môi trường bệnh viện, chỉ cần một sự cố nhỏ về hệ thống cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình khám, chữa bệnh. Vì vậy, ngoài việc đầu tư trang thiết bị, đội ngũ công nghệ thông tin của bệnh viện thường xuyên theo dõi, kiểm tra và nâng cấp hệ thống nhằm đảm bảo mọi hoạt động diễn ra thông suốt.

Theo ông Nguyễn Thế Anh, Giám đốc Bệnh viện Hữu Nghị, để triển khai hiệu quả bệnh án điện tử, bệnh viện đã tổ chức nhiều chương trình tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật cho đội ngũ nhân viên.

Việc triển khai bệnh án điện tử không chỉ giúp giảm bớt các thủ tục hành chính mà còn nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý thông tin y tế. Khi toàn bộ dữ liệu được số hóa, bác sĩ có thể nhanh chóng truy cập hồ sơ bệnh án, kết quả xét nghiệm hay lịch sử điều trị của người bệnh, từ đó đưa ra các quyết định chuyên môn chính xác và kịp thời.

Thay đổi thói quen của đội ngũ nhân viên y tế

Theo bà Mai Thị Nữ, Trưởng phòng Quản lý Công nghệ thông tin, Bộ Y tế, bức tranh tổng thể của chuyển đổi số y tế Việt Nam hiện nay có thể nhìn từ ba trụ cột chính: khám chữa bệnh thông minh, dự phòng thông minh và quản trị thông minh.

Trong đó, khám chữa bệnh thông minh là lĩnh vực được triển khai mạnh mẽ nhất. Các bệnh viện đang từng bước ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý bệnh viện, quản lý xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, kê đơn điện tử và đặc biệt là hồ sơ bệnh án điện tử.

Không chỉ dừng lại ở khâu điều trị, chuyển đổi số còn được đẩy mạnh trong lĩnh vực dự phòng y tế. Các hệ thống công nghệ đang hỗ trợ quản lý tiêm chủng, giám sát dịch bệnh, cũng như tăng cường truyền thông để người dân tiếp cận thông tin phòng bệnh kịp thời.

Song song với đó, ngành y tế cũng chú trọng quản trị thông minh, trong đó có việc phát triển các dịch vụ công trực tuyến, giúp người dân thực hiện thủ tục hành chính nhanh chóng và thuận tiện hơn.

Theo bà Mai Thị Nữ, khi dữ liệu được kết nối đồng bộ và chia sẻ giữa các hệ thống, người dân sẽ không phải cung cấp lại thông tin nhiều lần khi sử dụng các dịch vụ y tế khác nhau.

Một trong những mục tiêu lớn của ngành y tế hiện nay là xây dựng sổ sức khỏe điện tử cho mỗi người dân, giúp theo dõi tình trạng sức khỏe suốt vòng đời. Khi đi khám bệnh, người dân chỉ cần sử dụng ứng dụng trên điện thoại để truy cập thông tin y tế của mình thay vì phải mang theo nhiều giấy tờ như trước.

Bên cạnh đó, ngành y tế cũng đang xây dựng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hướng tới hình thành hệ thống dữ liệu y tế quốc gia. Đây sẽ là nền tảng để phát triển các ứng dụng công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán và điều trị.

Đẩy mạnh chuyển đổi số để phục vụ người dân tốt hơn

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan ngành y tế đang đẩy mạnh chuyển đổi số với nhiều nền tảng quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng khám chữa bệnh và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân.

Bên cạnh đó, nền tảng quản lý tiêm chủng quốc gia tiếp tục được hoàn thiện và mở rộng, cho phép theo dõi lịch sử tiêm chủng của người dân từ khi sinh ra, nhắc lịch tiêm và quản lý dữ liệu tiêm chủng trên phạm vi toàn quốc. Hệ thống này giúp nâng cao hiệu quả quản lý chương trình tiêm chủng, đồng thời hỗ trợ người dân chủ động theo dõi và chăm sóc sức khỏe.

Ngành y tế cũng đang xây dựng hệ thống điều hành thông minh, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành và giám sát hoạt động của các cơ sở y tế. Thông qua hệ thống này, cơ quan quản lý có thể theo dõi dữ liệu theo thời gian thực, từ đó đưa ra quyết định kịp thời, nâng cao hiệu quả quản trị ngành.

Một nội dung quan trọng khác là liên thông dữ liệu với Bảo hiểm xã hội, giúp đồng bộ thông tin khám chữa bệnh, thanh toán bảo hiểm y tế và quản lý chi phí y tế minh bạch, chính xác hơn. Việc kết nối dữ liệu này không chỉ giúp giảm thủ tục cho người bệnh mà còn góp phần kiểm soát quỹ bảo hiểm y tế hiệu quả.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, nguồn lực cho chuyển đổi số y tế được huy động từ nhiều kênh khác nhau, bao gồm ngân sách nhà nước, nguồn xã hội hóa và các mô hình hợp tác công - tư. Việc đa dạng hóa nguồn lực sẽ giúp ngành y tế có điều kiện đầu tư hạ tầng công nghệ, phát triển các nền tảng số và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.

Con số nói lên hiệu quả

Trước hết, chuyển đổi số giúp gia tăng đáng kể số lượt khám chữa bệnh tại nhiều cơ sở y tế. Theo thống kê của ngành y tế, mỗi năm hệ thống bệnh viện trên cả nước tiếp nhận khoảng 180-200 triệu lượt khám chữa bệnh.

Nhờ áp dụng các hệ thống đăng ký khám trực tuyến và quản lý lịch khám thông minh, nhiều bệnh viện đã giảm đáng kể tình trạng quá tải tại khu vực tiếp đón. Người bệnh có thể đặt lịch trước, đến khám đúng khung giờ, giúp các bệnh viện tiếp nhận thêm nhiều bệnh nhân mà vẫn đảm bảo quy trình khám chữa bệnh diễn ra khoa học và trật tự.

Bên cạnh đó, mức độ hài lòng của người bệnh cũng được cải thiện rõ rệt khi các thủ tục hành chính được số hóa. Theo một số khảo sát của ngành y tế tại các bệnh viện tuyến trung ương và tuyến tỉnh, tỷ lệ hài lòng của người bệnh hiện đạt khoảng 85-90%, tăng đáng kể so với trước đây.

Chuyển đổi số cũng góp phần giảm tỷ lệ chuyển tuyến không cần thiết. Trước đây, nhiều bệnh nhân phải lên tuyến trung ương do thiếu thông tin hoặc do năng lực chuyên môn tại tuyến dưới chưa được hỗ trợ kịp thời.

Tuy nhiên, khi các hệ thống dữ liệu y tế được kết nối, bác sĩ tuyến dưới có thể hội chẩn từ xa với các chuyên gia tuyến trên thông qua hệ thống khám chữa bệnh từ xa (telemedicine). Nhờ đó, tỷ lệ chuyển tuyến ở nhiều địa phương đã giảm khoảng 20–30%, giúp người bệnh được điều trị ngay tại địa phương và giảm áp lực cho các bệnh viện lớn.

Bên cạnh đó, tỷ lệ hồ sơ bệnh án được số hóa ngày càng tăng. Hiện nay, hàng nghìn cơ sở y tế đã triển khai hệ thống quản lý bệnh viện và hồ sơ bệnh án điện tử. Theo báo cáo của ngành y tế, hơn 95% bệnh viện đã triển khai hệ thống thông tin quản lý bệnh viện (HIS), trong khi khoảng 30-40% bệnh viện đang từng bước áp dụng hồ sơ bệnh án điện tử hoàn chỉnh. Việc số hóa dữ liệu giúp bác sĩ truy cập nhanh chóng lịch sử khám chữa bệnh của bệnh nhân, giảm nguy cơ thất lạc hồ sơ và nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị.

Ngoài ra, tỷ lệ thanh toán không tiền mặt trong bệnh viện cũng tăng mạnh. Tại nhiều bệnh viện lớn, khoảng 40-50% giao dịch viện phí đã được thực hiện thông qua hình thức điện tử như quét mã QR, ví điện tử hoặc thẻ ngân hàng. Hình thức thanh toán này giúp giảm thời gian chờ đợi tại quầy thu ngân, đồng thời tăng tính minh bạch trong quản lý tài chính của các cơ sở y tế.