Theo Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt "Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030", chương trình chuyển đổi số quốc gia nhấn mạnh về thu hẹp khoảng cách số; đổi mới căn bản, toàn diện hoạt động quản lý, điều hành của Chính phủ, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, phương thức sống, làm việc của người dân, phát triển môi trường số an toàn, nhân văn, rộng khắp.

Trong xu thế chuyển đổi số toàn cầu, năm 2023, chủ đề toàn cầu của Ngày Quốc tế Phụ nữ đã nhấn mạnh vào sự phát triển công nghệ số: "DigitALL: Đổi mới và công nghệ vì bình đẳng giới". Khóa họp lần thứ 67 của Ủy ban Địa vị Phụ nữ của Liên hợp quốc (CSW67) cũng xác định chủ đề ưu tiên: "Đổi mới, công nghệ, và giáo dục trong thời đại kỹ thuật số để đạt được bình đẳng giới và trao quyền cho tất cả phụ nữ và trẻ em gái", nhằm ghi nhận và tôn vinh những đóng góp của phụ nữ và trẻ em gái trong đổi mới, công nghệ và giáo dục kỹ thuật số; đồng thời xác định những tác động của chuyển đổi số đối với những nguy cơ làm gia tăng bất bình đẳng về kinh tế và xã hội.

Đặt trong bối cảnh thế giới bước vào kỷ nguyên số, chương trình chuyển đổi số quốc gia chính là cơ hội thuận lợi để hội viên, phụ nữ nắm bắt thông tin, tiếp cận với các mô hình kinh doanh mới, tạo ra các giá trị mới. Việc thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong kinh tế số luôn là một trong những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, lâu dài của các cấp Hội LHPN Việt Nam.

Tuy nhiên, tình hình an ninh lao động và việc làm của phụ nữ (đã có dấu hiệu) và sẽ bị ảnh hưởng rất nghiêm trọng khi nền kinh tế số hoàn toàn trở thành nền kinh tế chính của một xã hội hiện đại. Điều này dẫn đến khả năng lao động nữ sẽ bị loại trừ ở nhiều ngành nghề, và khó có cơ hội việc làm cho phụ nữ ở những nơi rất cạnh tranh và đông nam giới, như những ngành nghề về công nghệ, vi mạch, STEM, bán dẫn…

Không thể phủ nhận một thực tế đã và đang tồn tại, đó là lực lượng lao động nữ tuy đông về số lượng nhưng tỷ lệ qua đào tạo thấp, chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của nền kinh tế số. Phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ trẻ, đối mặt với khó khăn trong việc gia nhập lực lượng lao động chất lượng cao hoặc trong các ngành nghề có nhiều cơ hội bổ nhiệm làm quản lý và lãnh đạo do bị phân biệt đối xử và định kiến giới; việc phân biệt nghề nghiệp và hạn chế sự tiến bộ cũng như khoảng cách giới trong khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM).

Phụ nữ là thành tố không thể thiếu trong thực hiện chuyển đổi số quốc gia. Song, để thu hẹp khoảng cách giới trong quá trình chuyển đổi số, cần bổ sung, hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách tạo cơ sở pháp lý cho việc phát huy vai trò của phụ nữ trong bối cảnh chuyển đổi số; bảo đảm lồng ghép giới trong xây dựng và thực thi văn bản quy phạm pháp luật; thiết lập mục tiêu riêng về bình đẳng giới và lồng ghép giới trong các hoạt động, chương trình chuyển đổi số; thực hiện các chiến dịch hành động với diện phủ rộng để nâng cao nhận thức, phá bỏ định kiến giới trong các chương trình giảng dạy cũng như lựa chọn nghề nghiệp…

Trong một cuộc đối thoại chính sách có chủ đề: "Bình đẳng giới trong chuyển đổi số ở Việt Nam: Cơ hội và thách thức", bà Nguyễn Thị Hà, Thứ trưởng Bộ Nộ vụ (khi đó là Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) khẳng định: "Việc nhận thức rõ các vấn đề giới nảy sinh trong bối cảnh chuyển đổi số sẽ giúp các cơ quan chức năng liên quan hoàn thiện khung khổ chính sách, pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ và trẻ em gái có cơ hội tham gia nhiều hơn vào lĩnh vực này".

Kỷ nguyên số sẽ tạo ra cơ hội và môi trường học tập, làm việc linh hoạt, hiệu quả hơn, tăng khả năng tiếp cận các nguồn lực giáo dục, việc làm từ xa, tiếp cận dễ dàng hơn với cơ hội kinh doanh mà không bị giới hạn về địa lý, cân bằng tốt hơn giữa công việc xã hội và gia đình. Đây cũng là điều kiện để phụ nữ tham gia tiếng nói và tạo mạng lưới kết nối mở rộng nhận thức, thay đổi phương thức làm việc, khẳng định tốt hơn vai trò, vị thế của mình trong công việc và cuộc sống.

Nhằm góp phần thể chế hóa bình đẳng giới trong chuyển đổi số, Hội LHPN Việt Nam đã và đang tiếp tục phát huy vai trò, chức năng, nhiệm vụ, tham gia nhiều hơn vào quá trình tham mưu, xây dựng cơ chế chính sách, tạo cơ sở pháp lý cho việc phát huy vai trò của phụ nữ trong tham gia chuyển đổi số, bảo đảm lồng ghép giới trong xây dựng, thực thi các văn bản pháp luật; đề xuất Chính phủ thiết lập những mục tiêu riêng về bình đẳng giới trong chương trình chuyển đổi số…

Tổ chức Hội cũng tích cực phối hợp với các bộ, ngành đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến để mỗi người dân nói chung, hội viên phụ nữ nói riêng thấy rõ được tầm quan trọng của chuyển đổi số trong đời sống; nâng cao nhận thức, xóa bỏ khuôn mẫu giới trong các chương trình giảng dạy, định hướng nghề nghiệp, giải quyết định kiến giới trong giáo dục STEM, nâng cao nhận thức, thể hiện tiềm năng nghề nghiệp trong lĩnh vực công nghệ nói chung và công nghệ thông tin cho sinh viên, đặc biệt là sinh viên nữ khi lựa chọn ngành học ở bậc đại học.

Bên cạnh đó, Hội LHPN Việt Nam tham gia thực hiện hiệu quả các chính sách hỗ trợ phụ nữ, thực hiện giảm khoảng cách giới, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa và các vùng đặc biệt khó khăn; hỗ trợ các nhóm phụ nữ yếu thế, đặc thù; phát triển đội ngũ nữ trí thức vùng dân tộc thiểu số để họ có thể tham gia trực tiếp vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; từng bước tạo ra sự thay đổi về khuôn mẫu giới trong nghề nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin - khu vực vốn được coi là thế mạnh và "độc quyền" của nam giới; trang bị cho phụ nữ các kỹ năng và hỗ trợ họ chuyển đổi sang các hình thức việc làm liên quan đến kỹ thuật số, bảo đảm phụ nữ không bị bỏ lại phía sau…

Các cấp Hội thực hiện nhiều đề án, chương trình hỗ trợ, tuyên truyền, vận động, khuyến khích các tầng lớp phụ nữ chủ động học tập, nâng cao nhận thức, năng lực, trình độ để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của tiến trình chuyển đổi số; mở rộng việc thu thập và sử dụng dữ liệu phân tách theo giới để hỗ trợ doanh nhân nữ thông qua các phương pháp hỗ trợ công nghệ; tăng cường cung cấp nền tảng và cơ sở hạ tầng dữ liệu của chính phủ cho các doanh nghiệp nữ, từ đó hỗ trợ các doanh nghiệp nữ thông qua các giải pháp công nghệ; xây dựng đội ngũ cán bộ Hội có kiến thức, kỹ năng công nghệ số, làm việc chuyên nghiệp, hiệu quả trong môi trường số hoá năng động, đổi mới, sáng tạo, điều hành thông minh; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện hoạt động Hội.

Có thể nói, với những lợi ích to lớn mang lại từ công nghệ, chuyển đổi số chính là "động lực thay đổi" quan trọng đối với bình đẳng giới, trao quyền cho phụ nữ và giải quyết vấn đề bạo lực trên cơ sở giới. Việc thể chế hóa bình đẳng giới trong chuyển đổi số tại Việt Nam đã và đang được đẩy mạnh, thông qua việc lồng ghép mục tiêu giới vào các chính sách số quốc gia, nhằm trao quyền cho phụ nữ, thu hẹp khoảng cách số và bảo đảm cơ hội bình đẳng trong tiếp cận công nghệ, giáo dục STEM, và kinh tế số.

Bước vào giai đoạn mới của công cuộc chuyển đổi số quốc gia, một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 được Hội LHPN Việt Nam nhấn mạnh, đó là "phải coi chuyển đổi số là khâu đột phá chiến lược". Việc vận hành hiệu quả các nền tảng "Phụ nữ số", "Gia đình số" không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật mà còn là yếu tố sống còn để đổi mới phương thức hoạt động, giúp tổ chức Hội tiếp cận gần hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn với nhu cầu của hội viên trong thời đại công nghệ.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng, không gian mạng mở ra nhiều cơ hội học tập, việc làm cho phụ nữ và trẻ em gái song cũng đặt ra nhiều nguy cơ, thách thức. Phụ nữ và trẻ em gái vẫn là đối tượng dễ bị tổn thương trên môi trường số như dễ bị lừa đảo, dụ dỗ, quấy rối bằng ngôn từ định kiến, xúc phạm hoặc bị gửi các hình ảnh, video, âm thanh có nội dung nhạy cảm, tống tiền, bắt nạt, bắt cóc trực truyến…

Theo số liệu thống kê của Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), năm 2025 ghi nhận hàng chục nghìn lượt phản ánh về lừa đảo trực tuyến, trong đó 90% nạn nhân bị thao túng tinh vi là nữ, phản ánh những tổn thương nghiêm trọng về an toàn, niềm tin và tinh thần. Những rủi ro trực tuyến có chiều hướng không ngừng gia tăng, điển hình với các hình thức lừa đảo công nghệ cao, bắt cóc trực tuyến, xâm phạm dữ liệu cá nhân, bạo lực giới trên môi trường mạng...

An toàn mạng cho phụ nữ không phải là việc riêng của phụ nữ, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, trong đó hạt nhân là hệ thống Hội LHPN Việt Nam, mỗi gia đình, mỗi cá nhân. Khi phụ nữ được an toàn, được trao quyền và được tôn trọng trên không gian mạng, chuyển đổi số quốc gia mới thực sự bao trùm, bền vững và nhân văn.

Bài: NHẬT AN

Thiết kế: TRẦN THẮNG