Cụ Nguyễn Thị Mão (85 tuổi, trú tại phường Hạ Long, TP Nam Định, Nam Định), công nhân Xí nghiệp Thảm len Nam Định. Chồng là cụ Dương Đức Minh (sinh năm 1938), cựu chiến binh chống Mỹ, mất năm 2001.
Trước ngày mất ít lâu, cụ Minh có may tặng vợ chiếc áo dài nhung the. Đây là chiếc áo dài đầu tiên của cụ Mão. Suốt những năm tháng sau này, cụ đã gìn giữ chiếc áo dài chồng tặng như một kỷ vật thiêng liêng.
Chiếc áo dài đầu tiên của cụ Mão được chồng tặng cách nay 25 năm
Thành Nam (TP Nam Định, Nam Định) những ngày đầu tháng Năm, hoa bằng lăng rợp tím phố phường. Những sắc hoa mỏng manh cuốn theo cơn gió nhẹ lướt trên hè. Sâu trong một con ngõ nhỏ, cụ Mão đi đi lại lại, thỉnh thoảng lại bước ra cửa ngóng trông con gái từ Hà Nội về thăm nhà.
Cách đây 25 năm, trong lễ ăn hỏi của người con này, cụ đã lần đầu mặc áo dài. Nhớ lại khoảnh khắc đó, cụ không giấu nổi vẻ ngại ngùng.
Để chuẩn bị cho đám cưới của con gái, một ngày đầu xuân của năm 1999, ông nhà tôi bất ngờ mang về bộ áo dài. Ông đưa cho tôi và nói, em mặc vào đi. Mặc xong, tôi đứng ở dưới chân cầu thang. Ông ngắm và mỉm cười".
Cụ Nguyễn Thị Mão
Lý giải về sự ngại ngùng ấy, cụ Mão cho biết, đấy là lần đầu tiên mình mặc áo dài trong đời. Cụ vốn là một thiếu nữ thôn quê, quen với việc làm nông, sau này thì làm công nhân ngành dệt may. Nói chung đều là những công việc ăn mặc cũng giản đơn.
Cụ Mão mặc chiếc áo dài chồng tặng trong lễ ăn hỏi của con gái, đầu xuân năm 1999.
Trước đó, hai người con gái lớn lập gia đình, hoàn cảnh hai nhà khi ấy cũng khó khăn, cụ cũng chỉ mặc một chiếc áo bà ba rất phổ biến thời ấy. Đến khi đám cưới người con gái thứ tư, năm ấy cụ tròn 60 tuổi, cuộc sống đỡ vất vả hơn, cụ ông mới có điều kiện may tặng cụ chiếc áo dài đầu tiên.
Đấy là một chiếc áo dài màu tím, chất liệu vải nhung the, họa tiết hoa lan được vẽ sơn mài. Chiếc áo dài toát lên vẻ tinh tế, quý phái của người phụ nữ đứng tuổi.
Dù 25 năm đã trôi qua, nhưng chiếc áo dài đến nay vẫn còn như mới, cụ Mão lần giở chiếc áo kỷ niệm năm xưa mà rưng rưng xúc động. Chiếc áo như sự hiện diện của cụ ông, bầu bạn với cụ bà trong những năm tháng dài đằng đẵng của tuổi già. "Chiếc áo dài tím thật đẹp!", cụ Mão bất thần nói.
Trong gần 50 năm "tay ấp má kề", cho đến khi nhắm mắt xuôi tay, cụ ông chưa một lần to tiếng với cụ bà. Cụ ông đã đồng hành cùng cụ bà vượt biết bao khó khăn nuôi 6 người con (4 gái, 2 trai) trưởng thành. Nhiều người con được học đại học, công tác tại các cơ quan Nhà nước, doanh nghiệp, công việc ổn định, gia đình hạnh phúc.
Vợ chồng cụ Mão trong ngày đám cưới con gái Dương Thị Hồng Diên.
Nhớ lại hình ảnh của bố mình, chị Dương Thị Hồng Diên (49 tuổi), nhân vật chính trong câu chuyện trên kể lại. Bố tôi là một người rất lãng mạn, ông lại rất có gu thời trang, đặc biệt là rất thích vợ ăn diện. Nhiều khi chẳng vì dịp gì, ông thường tự đi may cho bà vài quần áo bộ, trong đó có áo dài, và rồi lặng lẽ ngắm bà mặc.
Trong đời sống thường ngày, cụ ông là một người vui tính, hay đùa. Tuy nhiên, nếu cụ bà không hưởng ứng, hoặc "quạu" là cụ ông đều lảng đi chỗ khác, cho đến khi cụ bà nguôi, cụ ông lại lân la tới làm lành. Chị Diên nhớ có một lần cụ bà lên chăm sóc con nhỏ cho mình, khi trở về, cụ ông nói với cụ bà: "Vắng bà, tôi không ngủ được!".
Khi còn trẻ, chị Diên ít để ý tới cách thể hiện tình cảm như vậy của bố với mẹ. Nhưng khi đã có gia đình riêng và đã trải qua những cay đắng của cuộc đời, chị thầm biết ơn bố mẹ, vì đã cho mình một gia đình hạnh phúc.
Cụ Mão nâng niu chiếc áo dài chồng tặng.
Chiếc áo dài đầu tiên ấy, cũng là chiếc áo dài duy nhất, cụ ông may cho cụ bà. Sau đó 2 năm, cụ ông lâm bệnh và đột ngột qua đời trong sự thương tiếc của cụ bà và con cháu.
Tiếp nối truyền thống của cụ ông, cứ mỗi dịp trọng đại hay ngày lễ, các con thường may tặng áo dài cho cụ bà. Chiếc áo dài thứ hai của cụ bà được chị Dương Thị Phương (SN 1970), người con thứ hai, vốn là thợ may áo dài đưa mẹ lên Hà Nội cắt may, nhân dịp người em trai lập gia đình.
Cụ Mão mặc chiếc áo dài thứ hai được con gái đưa đi cắt may tại Hà Nội.
Đây là lần đầu tiên cụ bà được ra tiệm may chọn vải, được nhà thiết kế lấy số đo để cắt áo dài. "Tôi cũng thấy vui, vì các con đã trưởng thành, gia đình ổn định và có điều kiện chăm sóc mẹ hơn", cụ Mão chia sẻ.
Bộ áo dài nhung hoa gấm được chị Phương may cho mẹ nhân dịp cụ bà muốn chụp bức ảnh "dối già" cùng toàn thể con cháu. "Chiếc áo dài này, tôi đưa mẹ ra chợ Rồng chọn vải và nhờ bạn cắt may", chị Phương nhớ lại.
Chị Phương và chiếc áo dài cắt may cho mẹ.
Nhưng đôi khi, việc may áo dài cho mẹ đối với chị Phương cũng rất ngẫu hứng, như việc may bộ áo dài màu vàng (năm 2023), nhân dịp một buổi hai mẹ con đi chơi phố.
Chị em chúng tôi, mỗi người thể hiện việc quan tâm mẹ theo một cách khác nhau. Có người thường mua biếu mẹ trang sức, có người lại mua biếu mẹ giày dép, hoặc có người lại biếu mẹ thuốc thang. Nhưng với tôi, có lẽ vì đơn giản tôi cũng yêu thích áo dài, nên thường lựa chọn may áo dài biếu mẹ."
Chị Dương Thị Phương
Bốn chiếc áo dài của chồng và các con được cụ Mão trân trọng như những kỷ vật. Mỗi khi mặc xong, cụ đều giặt tay cẩn thận, phơi khô, lồng túi nlion, treo gọn gàng trong tủ. Tình yêu đối với áo dài của cụ Mão mộc mạc, không khoa trương như ngọn lửa âm thầm lan tỏa tới các con, các cháu.
Thực hiện: Trường Hùng
Ảnh: NVCC, Trường Hùng
Cánh cửa nghị trường rộng mở với phụ nữ dân tộc thiểu số ở Lạng Sơn
Thời cuộc 23:12 31/12/2025Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, với ngày bầu cử 15/3/2026. Tại Lạng Sơn, từ tỉnh đến cơ sở, các cấp Hội LHPN, Mặt trận Tổ quốc và chính quyền đang kiên trì “mở cửa” nghị trường cho phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ dân tộc thiểu số, giúp họ tự tin tham gia ứng cử, nâng cao năng lực, nhất là kỹ năng chuyển đổi số để sẵn sàng gánh vác trọng trách đại diện cho Nhân dân.
10 sự kiện tác động đến bình đẳng giới và quyền phụ nữ trên thế giới năm 2025
Giới & Phát triển 13:48 28/12/2025Năm 2025 là thời điểm then chốt trong nỗ lực toàn cầu hướng tới trao quyền cho phụ nữ và trẻ em gái. Hãy cùng báo PNVN điểm lại 10 sự kiện nổi bật tác động đến bình đẳng giới trên thế giới.
Nỗ lực “thắp sáng” di sản nghề thêu truyền thống ở Huổi Lèng
Văn hóa 08:43 25/12/2025Nằm ẩn mình giữa mây ngàn gió núi của xã Mường Tùng (Điện Biên), những phụ nữ Xạ Phang, ở bản Huổi Lèng đang nỗ lực “thắp sáng” một báu vật vô giá của dân tộc mình. Đó là di sản nghề làm giày thêu truyền thống, nơi từng đường kim mũi chỉ không chỉ dệt nên hoa văn rực rỡ, mà còn gìn giữ nguyên vẹn linh hồn, cốt cách và bản sắc của cả cộng đồng qua bao thế hệ.
Thế nước và lòng dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước (Phần cuối)
Thời cuộc 23:37 24/12/2025Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động nhanh chóng, phức tạp và khó dự báo, với sự đan xen của cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, các cuộc xung đột khu vực, biến động kinh tế toàn cầu, cách mạng công nghệ và các thách thức an ninh phi truyền thống, yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam không chỉ dừng lại ở việc giữ vững ổn định hiện có. Quan trọng hơn, đất nước phải chủ động tạo lập và củng cố một thế nước vững chắc, đủ khả năng thích ứng linh hoạt trước những cú sốc từ bên ngoài, đồng thời bảo đảm không gian phát triển an toàn, bền vững trong dài hạn.
"Báu vật sống" của điệu xòe cổ người Thái trắng ở lòng chảo Mường Lay
Văn hóa 09:41 24/12/2025Giữa lòng chảo Mường Lay (phường Mường Lay, tỉnh Điện Biên), nơi “tụ thủy” của ba dòng chảy (sông Đà, Nậm Na và suối Nậm Lay), có một người phụ nữ Thái trắng miệt mài “ngược dòng” thời gian để đánh thức những di sản đang ngủ yên. Đó là nghệ nhân Lò Thị Lả, người đã dành hơn nửa thế kỷ để sưu tầm, chắp nối những mảnh ký ức về điệu xòe cổ từ thời “vua Thái” Đèo Văn Long, biến chúng thành tài sản vô giá cho thế hệ mai sau.
Những mô hình làm nên dấu ấn của Hội LHPN tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2021-2025
Giới & Phát triển 14:21 21/12/2025Trong hành trình đổi mới và phát triển, Hội LHPN tỉnh Hưng Yên đã để lại dấu ấn đậm nét bằng những mô hình hoạt động sát thực tiễn, chạm tới nhu cầu của phụ nữ ở từng địa bàn.
Thế nước và lòng dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước (Phần 4)
Thời cuộc 20:01 19/12/2025Trong khi thế nước đang từng bước được nâng lên và lòng dân về cơ bản ổn định, đất nước ta đồng thời phải đối diện với những thách thức “kép”, vừa mang tính toàn cầu, vừa mang tính nội tại. Việc nhận diện đầy đủ, phân tích sâu sắc và chủ động ứng phó với các thách thức này sẽ quyết định khả năng Việt Nam giữ vững ổn định, củng cố thế nước và bồi đắp lòng dân trong giai đoạn phát triển mới.
Lễ cúng bến nước của người M’Nông hồi sinh giữa đại ngàn Đam Rông
Văn hóa 08:06 17/12/2025“Lễ cúng bến nước” của đồng bào M’Nông tại xã Đam Rông 4 - Lâm Đồng đã được phục dựng hoành tráng, mang đậm bản sắc và linh thiêng vào sáng ngày 16/12/2025. Đây chính là thành quả đầy đầy ý nghĩa phát xuất từ khát khao tìm lại những giá trị văn hóa lâu đời đã và đang mai một dần của bà con người M’Nông cùng với sự hỗ trợ, tạo điều kiện của Cục Văn hóa các Dân tộc (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và chính quyền địa phương.