Sau 3 năm triển khai Đề án "Hỗ trợ HTX do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030" (Đề án 01) giai đoạn 2023-2025, nhiều HTX do phụ nữ tham gia quản lý đã vươn lên phát triển bền vững. Không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động nữ, Đề án còn góp phần khẳng định vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế tập thể.

Xây dựng Hợp tác xã từ khát vọng hồi sinh vùng dược liệu

Giữa những triền đồi xanh của xã Minh Lập (tỉnh Thái Nguyên), những luống sâm Bố chính đang vươn mình dưới nắng. Ít ai ngờ rằng, vùng dược liệu hôm nay lại bắt đầu từ một quyết định đầy táo bạo của chị Nguyễn Thị Bình - người từng từ bỏ công việc quản lý ổn định để theo đuổi giấc mơ khôi phục cây dược liệu và tạo sinh kế cho phụ nữ địa phương.

Tin vào giá trị của cây sâm và tiềm năng của vùng đất Đồng Hỷ, năm 2022, chị cùng những người có chung chí hướng thành lập HTX Nông nghiệp và Dược liệu Thiên Phúc. Không chỉ trồng sâm Bố chính, HTX còn phục hồi nhiều cây dược liệu bản địa, xây dựng mô hình chuỗi liên kết nông nghiệp dược liệu tuần hoàn, kết hợp trồng dược liệu với chăn nuôi gà H'Mông, nuôi ốc nhồi và chế biến các sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

Đến nay, HTX đã liên kết với 45 hộ dân, xây dựng vùng nguyên liệu khoảng 35ha, trong đó sâm Bố chính được xác định là sản phẩm chủ lực. Nhưng với chị Bình, thành công của HTX không chỉ được đo bằng doanh thu hay số lượng sản phẩm. Điều chị tâm huyết hơn cả là tạo ra cơ hội việc làm ổn định cho phụ nữ ngay trên chính quê hương mình.

Mỗi năm, HTX tạo việc làm thường xuyên cho hơn 50 lao động nữ, chủ yếu là phụ nữ nông thôn và phụ nữ dân tộc thiểu số, với mức thu nhập bình quân từ 3-5 triệu đồng/người/tháng. Nhiều chị em trước đây chỉ làm nông nghiệp thời vụ, thu nhập bấp bênh, nay có việc làm quanh năm, được tham gia các khâu sản xuất, sơ chế, chế biến, đóng gói và bán hàng.

Không dừng ở tạo việc làm, HTX còn trở thành "địa chỉ" để phụ nữ học nghề, học cách làm kinh tế. Ban lãnh đạo HTX thường xuyên xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ quản lý và các thành viên nữ; tạo điều kiện để chị em tham gia các lớp tập huấn về kỹ thuật canh tác, quản trị hợp tác xã, xây dựng thương hiệu, thương mại điện tử và kỹ năng kinh doanh. Từ những người nông dân quen với sản xuất nhỏ lẻ, nhiều phụ nữ đã tự tin tiếp cận công nghệ mới, từng bước trở thành những hạt nhân trong phát triển kinh tế tập thể.

Đặc biệt, HTX mạnh dạn đầu tư chế biến sâu, ứng dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất, đồng thời coi chuyển đổi số là một trong những hướng đi chiến lược. Không chỉ xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu, HTX phát triển bán hàng đa kênh trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, đưa công nghệ số vào quản lý, truyền thông và tiêu thụ sản phẩm.

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, HTX Thiên Phúc còn tích cực tham gia các hoạt động an sinh xã hội, hỗ trợ phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, chia sẻ kinh nghiệm khởi nghiệp và tạo điều kiện để nhiều chị em cùng tham gia phát triển mô hình kinh tế tập thể. Từ một ý tưởng khởi nghiệp của cá nhân, HTX đã trở thành điểm tựa sinh kế cho nhiều gia đình, góp phần phát triển kinh tế địa phương, ổn định đời sống xã hội và nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ.

Những nỗ lực ấy đã được ghi nhận xứng đáng. Năm 2025, HTX Nông nghiệp và Dược liệu Thiên Phúc là một trong 50 hợp tác xã tiêu biểu trên cả nước được Trung ương Hội LHPN Việt Nam biểu dương tại Hội nghị tổng kết Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017-2025", triển khai Đề án của Chính phủ "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035" và biểu dương điển hình hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý năm 2025.

Câu chuyện của HTX Nông nghiệp và Dược liệu Thiên Phúc cũng là lát cắt tiêu biểu trong sự chuyển mình của khu vực kinh tế tập thể. Đằng sau mỗi HTX không chỉ là nỗ lực của những nữ giám đốc dám nghĩ, dám làm, mà còn là minh chứng sinh động cho hiệu quả của Đề án "Hỗ trợ hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030" (Đề án 01), khi tổ chức Hội thực sự trở thành cầu nối giúp phụ nữ tiếp cận kiến thức, nguồn lực và cơ hội phát triển.

Những dấu ấn của Đề án 01

Sau 3 năm triển khai Đề án 01, ngày càng nhiều mô hình HTX được hình thành và phát triển. Đề án 01 không chỉ dừng lại ở việc thành lập thêm các mô hình mới. Quan trọng hơn, Đề án đã góp phần thay đổi nhận thức của cán bộ Hội, hội viên, phụ nữ và cộng đồng về vai trò của kinh tế tập thể; từng bước hình thành đội ngũ nữ lãnh đạo HTX năng động, có năng lực quản trị và từng bước thích ứng với yêu cầu phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế xanh và hội nhập.

Những kết quả ấy có được từ là một hệ thống giải pháp được triển khai đồng bộ ở cấp Trung ương đến địa phương.

Trong quá trình thực hiện Đề án, TƯ Hội LHPN Việt Nam đã chủ động kiện toàn Ban Điều hành Đề án, phân công rõ trách nhiệm, tăng cường phối hợp với các bộ, ngành và địa phương; thường xuyên theo dõi, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai. Các hoạt động giám sát, phản biện xã hội được chú trọng nhằm bảo đảm các chính sách hỗ trợ HTX do phụ nữ tham gia quản lý được thực hiện hiệu quả. Hội cũng tổ chức hội thảo tham vấn xây dựng tiêu chí "Mỗi HTX do phụ nữ tham gia quản lý, điều hành là một tổ chức kinh tế tập thể văn hóa, trách nhiệm cộng đồng"; đồng thời triển khai các đoàn giám sát chuyên đề tại nhiều địa phương như Lâm Đồng, Hà Nội, Cao Bằng, Sơn La, Đồng Tháp, An Giang… để khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển mạng lưới nữ lãnh đạo HTX.

Song song với đó, công tác nâng cao năng lực được xem là "chìa khóa" để các HTX phát triển bền vững. Nội dung đào tạo không chỉ dừng ở việc phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về kinh tế tập thể mà còn tập trung vào kỹ năng quản trị, tuyên truyền, tư vấn, hỗ trợ phát triển HTX. Nhiều địa phương như Hà Nội, Cần Thơ, Đà Nẵng, Vĩnh Long, Thái Nguyên, Khánh Hòa… còn tổ chức đối thoại giữa lãnh đạo địa phương với các HTX do phụ nữ tham gia quản lý để lắng nghe, tháo gỡ những khó khăn trong tiếp cận chính sách, vốn và thị trường.

Nhờ cách làm bài bản, các mục tiêu của Đề án giai đoạn 2023-2025 cơ bản đều hoàn thành, nhiều chỉ tiêu vượt kế hoạch. Công tác tuyên truyền, đào tạo, tư vấn, hỗ trợ thành lập và củng cố HTX, tổ hợp tác; xúc tiến thương mại; ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao năng lực quản trị và hiệu quả hoạt động của các HTX do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động nữ và thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể tại địa phương.

Không chỉ được "tiếp sức" về kiến thức, nhiều HTX còn được kết nối với các chương trình xúc tiến thương mại trong và ngoài nước. Năm 2025 - Năm Quốc tế về HTX - các cấp Hội đã phối hợp tham gia Tuần lễ HTX tại Bắc Ninh, Hà Nội, các hoạt động hưởng ứng Ngày HTX Việt Nam và Tháng hành động vì HTX; giới thiệu nhiều HTX tiêu biểu do phụ nữ tham gia quản lý tại chương trình HTX và Vietnam OCOP Festival 2025. LHPN thành phố Hà Nội còn kết nối 235 doanh nghiệp, HTX và cơ sở sản xuất kinh doanh do nữ làm chủ tham gia các chương trình xúc tiến thương mại với nhiều đối tác quốc tế.

Giá trị lớn nhất mà Đề án 01 mang lại sau 3 năm không chỉ là số lượng HTX được thành lập hay những sản phẩm OCOP được công nhận mà quan trọng hơn, Đề án đã góp phần tạo nên một lớp phụ nữ mới trong khu vực kinh tế tập thể. Họ là những người dám nghĩ, dám làm, biết liên kết và chủ động hội nhập.

Nếu trước đây, nhiều chị em chỉ quen với việc sản xuất theo quy mô hộ gia đình, thiếu liên kết và phụ thuộc vào thương lái, thì nay họ đã biết cùng nhau xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, tổ chức sản xuất theo quy trình, đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, ứng dụng chuyển đổi số và chủ động tìm kiếm thị trường. Đó cũng chính là mục tiêu xuyên suốt mà Đề án 01 hướng tới:  Hỗ trợ thành lập HTX; đồng thời nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ thông qua mô hình kinh tế tập thể.

Sau hơn 3 năm triển khai, Đề án đã từng bước nâng cao nhận thức của các cấp Hội, hội viên, phụ nữ và các cơ quan, đơn vị liên quan về vai trò của kinh tế tập thể, HTX; đồng thời khẳng định vai trò của tổ chức Hội phụ nữ trong hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể và nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ. Nhiều HTX do phụ nữ tham gia quản lý đã mạnh dạn ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và phát triển theo chuỗi giá trị, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Để có được kết quả đó, các cấp Hội không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, vận động mà còn đóng vai trò là "cầu nối" giữa phụ nữ với chính sách, với nguồn lực và thị trường.

Trong quá trình triển khai Đề án, TƯ Hội LHPN Việt Nam đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương kiện toàn Ban Điều hành Đề án; tăng cường kiểm tra, giám sát; tham gia góp ý, phản biện chính sách liên quan đến phát triển kinh tế tập thể; đồng thời tổ chức khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động của các HTX do phụ nữ tham gia quản lý tại nhiều địa phương để kịp thời đề xuất giải pháp phù hợp. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Hội và nữ quản lý HTX cũng được quan tâm, góp phần nâng cao năng lực quản trị, điều hành và khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Tiếp nối hành trình hỗ trợ Hợp tác xã

Giai đoạn 2026-2030, Đề án tiếp tục đặt mục tiêu củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của ít nhất 1.500 HTX và 10.000 tổ hợp tác do phụ nữ tham gia quản lý, điều hành được các cấp Hội hỗ trợ thành lập; tạo việc làm ổn định cho 30.000 lao động nữ trong HTX và 100.000 lao động nữ trong tổ hợp tác. Đồng thời, 100% nữ quản lý HTX sẽ được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản trị; tiếp tục hỗ trợ thành lập mới ít nhất 750 HTX do phụ nữ tham gia quản lý, gắn với chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế xanh và liên kết chuỗi giá trị.

Con đường phía trước chắc chắn vẫn còn nhiều thách thức. Nhưng từ những gì đã được tạo dựng trong 3 năm đầu triển khai Đề án 01, có thể tin tưởng rằng những "hạt giống" của kinh tế tập thể do phụ nữ vun trồng sẽ tiếp tục bén rễ và lan tỏa. Và ở đó, những người phụ nữ không còn chỉ là người làm ra sản phẩm mà trở thành những người kiến tạo giá trị, tạo việc làm, giữ gìn bản sắc địa phương và góp phần viết tiếp câu chuyện phát triển bền vững của kinh tế tập thể Việt Nam.