Gắn sản phẩm OCOP với du lịch cộng đồng: Khẳng định vị thế mới của TP Hồ Chí Minh

Thành phố Hồ Chí Minh sau sắp xếp không chỉ tăng quy mô dân số, diện tích và tiềm lực kinh tế, mà còn hội tụ của những sản phẩm OCOP đặc sắc, gắn liền với bản sắc văn hóa, du lịch cộng đồng và định hướng phát triển kinh tế xanh.

Ngày 12/6/2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong công tác tổ chức chính quyền địa phương; theo đó, việc sắp xếp không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo tiền đề cho cải cách hành chính sâu rộng.

Số lượng gần 1000 sản phẩm OCOP không chỉ là con số ấn tượng, mà còn phản ánh sức sống của các vùng đất khi mỗi sản phẩm đều mang trong mình câu chuyện về văn hóa, tri thức bản địa và làng nghề truyền thống. Từ trà thảo mộc, cà phê rang xay, mật ong Cần Giờ, muối tôm – muối sả ớt, đến gỗ mỹ nghệ, sơn mài hay đặc sản biển, … tất cả tạo nên "bản đồ sản vật" đa dạng, vừa giúp nâng cao thu nhập nông thôn, xây dựng nông thôn mới, vừa đóng vai trò cầu nối cho phát triển bền vững.

Thế mạnh nổi bật từ khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu

Trong bức tranh tổng thể Chương trình OCOP sau sắp xếp, khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu mang một lợi thế đặc biệt: biển – đảo, du lịch và đổi mới sáng tạo. Hàng loạt sản phẩm OCOP đã khẳng định thương hiệu như dưa lưới Suối Rao, bơ Mã Dưỡng, nhãn xuồng; nước mắm Ánh Phương, hàu Long Sơn, cá đù một nắng, mực một nắng Côn Đảo, thịt ghẹ đông lạnh… Không chỉ phục vụ thị trường nội địa, nhiều sản phẩm đã vươn ra xuất khẩu nhờ hương vị đặc trưng và tiêu chuẩn an toàn.

Nhiều sản phẩm đã chinh phục thị trường nội địa và vươn xa

Đáng chú ý, địa phương này còn đi đầu trong ứng dụng công nghệ trong hoạt động sản xuất kinh doanh, với các sản phẩm như trà đông trùng hạ thảo, tằm đông trùng hạ thảo, mật ong và sữa chất lượng cao. Đây chính là nền tảng hình thành mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp – từ sản xuất, chế biến, đến quảng bá và du lịch.

Ông Hồ Văn Kiệt, Giám đốc Hợp tác xã Bưởi da xanh Sông Xoài, chia sẻ: "Hợp tác xã nhận thấy quả bưởi da xanh có tiềm năng xuất khẩu nên đã tập hợp những thành viên nhiều kinh nghiệm để phát triển vùng trồng. Đến nay, vùng trồng bưởi đã mở rộng lên 200 ha, đạt chứng nhận VietGAP và sản phẩm OCOP 4 sao. Điều này khiến bà con rất phấn khởi, tiếp tục cố gắng hướng tới những chứng nhận cao hơn".

Câu chuyện này cho thấy, OCOP không chỉ nâng tầm giá trị nông sản mà còn tạo động lực cho nông dân đổi mới, hướng đến chuỗi giá trị bền vững, góp phần khẳng định thương hiệu địa phương trong và ngoài nước.

OCOP - hạt nhân cho bảo tồn và phát triển

OCOP không đơn thuần là một chương trình kinh tế mà còn là cầu nối giữa bảo tồn và phát triển, kết tinh 3 giá trị lớn: Gìn giữ bản sắc văn hóa, phong tục và tri thức bản địa; Phát huy lợi thế con người, đất đai, khí hậu; Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ để sản xuất thân thiện môi trường.

Tại Hội thảo "Giải pháp phát triển sản phẩm OCOP tại TP Hồ Chí Minh" được tổ chức mới đây, TS Bùi Thị Ngọc Trang – nguyên Phó Giám đốc Học viện Cán bộ TP Hồ Chí Minh – nhận định: "Cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia OCOP, gắn kết với du lịch cộng đồng, đồng thời tăng cường truyền thông để người tiêu dùng hiểu rõ giá trị của sản phẩm".

Ở một góc nhìn khác, PGS.TS Vương Đức Hoàng Quân, Viện Nghiên cứu An toàn và Sức khỏe Lao động, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Mở TP Hồ Chí Minh, cho rằng: "Phải nhìn nhận OCOP không chỉ để xóa đói giảm nghèo mà như một loại hình phát triển kinh tế chung của đất nước. Khi nói đến phát triển kinh tế, cần hiểu đây là một hệ sinh thái, đi từ khâu đầu đến khâu phân phối, chứ không chỉ dừng ở sản xuất hay tiếp thị. OCOP không chỉ gói gọn trong nông nghiệp, mà còn phải mở rộng sang lĩnh vực phi nông nghiệp, thậm chí phi sản phẩm – như dịch vụ. Chỉ khi thay đổi tư duy, mở rộng OCOP theo hướng linh hoạt, chúng ta mới có thể gắn sát hơn với thực tiễn phát triển của địa phương hiện nay".

Ý kiến này gợi mở một hướng đi mới: OCOP không chỉ là sản phẩm, mà còn là dịch vụ, là mô hình du lịch cộng đồng, làng nghề trải nghiệm, thậm chí là các sản phẩm văn hóa – sáng tạo. Đây chính là bước chuyển để OCOP thực sự trở thành "chất xúc tác" cho nền kinh tế tuần hoàn.

Gắn OCOP với du lịch cộng đồng

Thành phố sau sắp xếp có thêm lợi thế đặc biệt để gắn sản phẩm OCOP với du lịch. Một tour trải nghiệm giờ đây có thể nối liền nhiều điểm đến: thưởng thức trái cây Lái Thiêu (Bình Dương cũ), tham quan làng chài Phước Hải và chế biến hải sản (Bà Rịa – Vũng Tàu cũ), rồi trở lại trung tâm thành phố để khám phá làng nghề thủ công, thưởng thức ẩm thực đường phố.

Mỗi hành trình không chỉ mang đến dịch vụ du lịch, mà còn là câu chuyện văn hóa – bản sắc – sáng tạo được kể thông qua từng sản phẩm OCOP. Đây chính là hướng đi giúp thành phố vừa quảng bá thương hiệu, vừa phát triển kinh tế tuần hoàn, khi du lịch tạo đầu ra cho sản phẩm, còn sản phẩm nâng giá trị trải nghiệm du lịch.

Hành trình chinh phục của các sản phẩm OCOP bắt đầu từ chất lượng

Khẳng định vị thế trung tâm mới

Với 984 sản phẩm OCOP, thành phố Hồ Chí Minh nay không chỉ là "đầu mối tiêu thụ" mà đã trở thành "trung tâm hội tụ" bản sắc, sản vật của cả ba vùng đất. Đây là nền tảng để thành phố: Xây dựng nông nghiệp hiện đại, ứng dụng blockchain trong truy xuất nguồn gốc; Tạo dựng mô hình nông dân thông minh, gắn sản xuất với thương hiệu; Phát triển nông thôn văn minh, nâng cao thu nhập, gắn với du lịch cộng đồng.

Quan trọng hơn, OCOP chính là "hạt nhân" để thành phố Hồ Chí Minh dẫn dắt xu hướng kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn - một mô hình phát triển tất yếu trong bối cảnh toàn cầu.

Thành phố Hồ Chí Minh sau sắp xếp không chỉ mở rộng hơn về địa giới, mà còn đa dạng hơn về văn hóa, phong phú hơn về sản vật. Với nền tảng sản phẩm OCOP phong phú, đặc biệt là lợi thế từ Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, thành phố đang khẳng định vị thế trung tâm kinh tế - văn hóa - du lịch phía Nam.

Mỗi sản phẩm OCOP, khi được gắn với du lịch cộng đồng, không chỉ là hàng hóa, mà còn là câu chuyện văn hóa, sự kết tinh của trí tuệ và bàn tay người dân, góp phần đưa thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập từng bước trở thành đầu tàu trong tiến trình xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn của cả nước.