Hiểm họa từ phim ngắn AI

Mặt trái của phim ngắn AI

Thời lượng chỉ vài phút, hình ảnh bắt mắt, tình tiết liên tục được đẩy lên cao trào cùng những mô-típ như tổng tài, xuyên không, trùng sinh, trả thù... khiến người xem dễ chuyển từ tập này sang tập khác mà không nhận ra thời gian trôi qua vèo vèo.

Diễn viên phim giờ vàng VTV Lê Trần Thanh Tâm cũng từng rơi vào tình huống này. Cô cho biết: "Dạo gần đây phim AI rất hot và tôi cũng là một trong những khán giả của dòng phim này. Tôi từng bị cuốn vào những tập phim và luôn trong trạng thái muốn tìm tập tiếp theo để theo dõi diễn biến".

Theo nữ diễn viên, những bộ phim này có thể gây chú ý nhờ nhân vật đẹp, hình ảnh bắt mắt và tiết tấu nhanh. Tuy nhiên, để giữ được người xem lâu dài, công nghệ và hình ảnh chưa đủ.

"Một bộ phim quá chú trọng vào công nghệ, hình ảnh nhưng nhân vật thiếu chiều sâu hoặc cảm xúc không đủ thật có lẽ mình sẽ dừng lại. Vẫn có thể nhận thấy rằng diễn viên thật, người thật vẫn để lại cảm xúc sâu sắc cho khán giả hơn", cô nói.

Với người trẻ, điều đáng chú ý không chỉ là phim AI ngày càng dễ sản xuất và xuất hiện dày đặc trên mạng, mà còn là cách những nội dung này được xây dựng để giữ người xem. Khi một bộ phim chỉ vài phút nhưng liên tục đưa người xem qua tò mò, hồi hộp, phẫn nộ, thương cảm rồi hả hê, thói quen tiếp nhận nội dung cũng có thể thay đổi.

Theo chuyên gia tâm lý Nguyễn Hiền Minh, phim ngắn AI dễ cuốn người xem bởi trong thời gian ngắn liên tục tạo ra nhiều trạng thái cảm xúc. Nhiều khi vừa dứt một cao trào thì tình tiết mới lại xuất hiện, khiến người xem muốn tiếp tục theo dõi đến cùng.

Nếu tiếp xúc thường xuyên với kiểu nội dung có tiết tấu nhanh, người trẻ có thể dần quen với việc thông tin phải ngắn, mới và tạo cảm xúc gần như ngay lập tức. Những hoạt động cần sự kiên nhẫn như đọc sách, nghe giảng hay làm việc trong thời gian dài có thể trở nên kém hấp dẫn. Đồng thời họ dễ bị thu hút bởi thông tin gây sốc, gây tranh cãi hơn là những nội dung cần đọc kỹ và kiểm chứng.

Chị Trần Hoàng Hà, giảng viên - chuyên gia content, cho rằng, đa phần các phim ngắn đều có nhịp nhanh, liên tục có cao trào và kích thích cảm xúc để giữ người xem. Khi người trẻ ngày càng quen với việc nhờ AI tóm tắt, viết hoặc chỉnh sửa thay mình, họ có thể ít thực hành hơn những kỹ năng cần tự đọc, chọn lọc và sắp xếp suy nghĩ.

"Điều đáng quan tâm là con người còn tự thực hiện bao nhiêu phần của quá trình tư duy trước khi nhờ AI", chị nói.

Với phim ngắn, bà Nguyễn Hiền Minh cho rằng dấu hiệu đáng chú ý là khả năng tự dừng. Nếu ban đầu chỉ định xem vài phút nhưng liên tục chuyển từ tập này sang tập khác, dù còn việc phải làm hoặc đã đến giờ ngủ vẫn không thể dừng, thói quen xem có thể đã ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Theo bà, không nên chỉ nhìn vào số giờ xem mà cần quan sát những gì bị ảnh hưởng như học tập, công việc, giấc ngủ và khả năng tập trung. Một dấu hiệu khác là phim trở thành cách chủ yếu để giải tỏa cảm xúc, buồn thì xem để quên, căng thẳng thì xem để giải tỏa, buồn chán lại tìm nội dung mới- thói quen này lặp đi lặp lại. Khi một người ngày càng phụ thuộc vào kích thích bên ngoài để thay đổi trạng thái cảm xúc của mình, đó là dấu hiệu cần quan tâm.

Kỳ vọng thiếu thực tế

Bên cạnh nhịp phim, các mô-típ như giàu sang, quyền lực, tình yêu cường điệu, bị phản bội rồi trả thù cũng được lặp lại với tần suất cao. Theo bà Nguyễn Hiền Minh, nếu tiếp xúc thường xuyên, những "kịch bản" này có thể khiến một số người trẻ hình thành kỳ vọng thiếu thực tế về thành công, tình yêu và các mối quan hệ.

"Thực tế đời sống không phải lúc nào cũng như phim. Một tình yêu đẹp có thể cũng có lúc nhạt, quá trình thành công có thể kéo dài nhiều năm, hay một mâu thuẫn cần nhiều cuộc trò chuyện để giải quyết", bà Minh nói.

Tuy nhiên, bà lưu ý không thể chỉ từ việc xem phim AI để kết luận một người sẽ tin hoặc làm theo nội dung trên màn hình. Tác động còn phụ thuộc vào tần suất xem, thời lượng và khả năng phân biệt giữa giải trí với đời sống thực.

Hình ảnh nhân vật được AI tạo ra cũng đáng chú ý khi thường được lý tưởng hóa về gương mặt và vóc dáng. Theo bà Minh, nếu tiếp xúc thường xuyên, một số người có thể vô thức lấy những hình ảnh này làm thước đo, từ đó dễ so sánh và khó chấp nhận những khuyết điểm rất bình thường của bản thân và người khác.

Chị Trần Hoàng Hà cho rằng, một câu chuyện phi thực tế để giải trí không phải vấn đề lớn. Điều cần quan tâm là tần suất và sự lặp lại của những công thức đó. Cuộc sống thật thường chậm hơn, thành công cần thời gian, quan hệ có nhiều vùng xám, mâu thuẫn không phải lúc nào cũng có người thắng - người thua rõ ràng...

Từ góc độ người làm phim, đạo diễn Tuấn Đức nhìn nhận AI đang tạo ra thay đổi đáng kể đối với ngành điện ảnh, trước hết ở tốc độ và chi phí sản xuất. Công nghệ có thể hỗ trợ nhiều công đoạn từ tiền kỳ đến hậu kỳ, từ tra cứu thông tin, tập hợp dữ liệu đến hỗ trợ kỹ thuật, kỹ xảo.

Việc AI tham gia vào làm phim là xu hướng khó tránh trong thời đại số. Tuy nhiên, khi công nghệ được sử dụng để sản xuất hàng loạt, vấn đề về sự độc đáo và giá trị nghệ thuật cũng cần được đặt ra.

"Những bộ phim do AI thực hiện thường dễ rơi vào các mô-típ lặp lại như tổng tài, xuyên không, trùng sinh, trả thù. Ban đầu có thể hấp dẫn bởi hình ảnh và cách thể hiện mới, nhưng xem vài bộ phim lại thấy câu chuyện lặp lại, chỉ thay diễn viên và bối cảnh", đạo diễn Tuấn Đức nói.

Theo đạo diễn, phim AI cũng tạo sức ép mới đối với những người làm phim truyền thống nhờ lợi thế về tốc độ, khả năng lan tỏa và chi phí. Điều này buộc các nhà làm phim phải đổi mới, đồng thời cân nhắc ứng dụng AI vào một số công đoạn mà không đánh mất bản sắc của tác phẩm.

Đạo diễn này cũng lưu ý những nội dung mang tính kích thích như bạo lực, cảnh nóng, kinh dị có thể được sản xuất và phát tán nhanh trên mạng. Nếu thiếu kiểm soát, những nội dung này có thể tác động đến người xem, đặc biệt là người trẻ.

"Dẫu sao vẫn có khoảng cách giữa AI và con người, và khoảng cách đó càng đáng kể trong môi trường nghệ thuật. AI có thể hỗ trợ sản xuất, nhưng cảm xúc và trải nghiệm sống của con người vẫn là phần rất khó thay thế", ông nói.

Ở góc độ khán giả, diễn viên Thanh Tâm cũng cho rằng khi hình ảnh do AI ngày càng giống người thật, diễn viên phải tìm cách tạo ra giá trị riêng từ cảm xúc và trải nghiệm sống. Trong mỗi bộ phim, mỗi tác phẩm mình mang đến cho khán giả phải có cảm xúc chân thật giữa con người với con người, mang lại giá trị cốt lõi về cuộc sống.