Mất sạch nhà cửa và tài sản sau đêm bão kinh hoàng, vợ chồng bà Lý Thị Yến ở xóm Phố (xã Dân Tiến, Thái Nguyên) tưởng chừng gục ngã trước nghịch cảnh. Thế nhưng từ trong bùn lầy hoang tàn, một ngôi nhà mới đang dần mọc lên mang theo niềm hy vọng về sự hồi sinh diệu kỳ.

Những người già sống ngót gần một thế kỷ ở vùng đất này khẳng định chưa bao giờ họ chứng kiến cơn cuồng nộ của thiên nhiên dữ dội và tàn khốc đến thế. Cơn bão số 11 (Matmo) quét qua đã để lại nỗi ám ảnh kinh hoàng nhưng cũng làm sáng lên tình người ấm áp giữa tâm bão.

Gần hai tháng đã trôi qua, nhưng trong đôi mắt trũng sâu của bà Lý Thị Yến (SN 1970, xóm Phố), nỗi bàng hoàng vẫn chưa hề nguôi ngoai. Vốn là những người nông dân chân lấm tay bùn, gắn bó cả đời với mảnh đất Dân Tiến, nơi sáp nhập từ ba xã miền núi Bình Long, Phương Giao và Dân Tiến (cũ), vợ chồng bà chưa từng nghĩ có ngày bão lũ lại quét sạch nhà cửa của gia đình như vậy. 

Ký ức về rạng sáng ngày 7/10 vẫn hiện về rõ mồn một, khi ấy là khoảng gần 2 giờ sáng, tiếng nước réo ầm ầm xé toạc màn đêm tĩnh mịch. Nước không dâng lên từ từ như những mùa lụt trước mà ập đến như thác đổ, nhanh và hung hãn đến mức không ai kịp trở tay.

Căn nhà gỗ bao năm che mưa che nắng của vợ chồng bà Yến nằm ngay sát dòng nước lũ. Chỉ trong chốc lát, nước từ thượng nguồn đổ về cuồn cuộn, dâng nhanh, xô sập từng mảng tường, mái tôn, nhấn chìm rồi cuốn phăng mọi thứ. "Nát bươm, trôi hết, chẳng còn lại gì…", bà Yến nghẹn ngào khi nhắc lại khoảnh khắc ấy. Hai vợ chồng bà chỉ kịp bỏ của chạy lấy người, khoác vội chiếc áo mưa, lao vào màn đêm sang nhà người em chú (em ruột của chồng bà) lánh nạn. Nhưng nước vẫn dâng đuổi sát gót, họ lại phải tiếp tục chạy lên tầng hai nhà người thím để thoát thân. 

Giữa cơn lũ giữ, ông Lương Văn Nam, chồng bà Yến, dùng chiếc thuyền tôn mua từ vài năm trước để đi đánh cá, lao mình vào dòng nước xiết, cứu được 6 người dân, trong đó có cả trẻ em, đưa họ đến nơi an toàn.

Bão tan, lũ rút, nhưng nỗi đau thì ở lại. Tài sản cả đời tích cóp gồm lợn gà, chuồng trại và những vật dụng sinh hoạt đã theo dòng nước trôi về phía biển. Cả là 6 sào ruộng, nguồn sinh kế chính của gia đình – giờ đây nằm phơi mình xác xơ. Những cánh đồng lúa đang thì con gái, những ruộng ngô, hoa màu hứa hẹn một vụ mùa bội thu giờ chỉ còn là bãi đất hoang tàn để cỏ dại mọc um tùm. 

Thế nhưng, trong tận cùng của sự mất mát, tình thân và tình người lại tỏa sáng rực rỡ hơn bao giờ hết. Biết anh chị mất nhà, người em ruột của ông Nam đã không ngần ngại cắt tặng một mảnh đất rộng hơn 100m2 ở vị trí cao ráo, an toàn hơn bên kia cầu treo để ông bà dựng lại nhà. 

"Em không bán, em cho anh chị để có chỗ chui ra chui vào", câu nói của người em như chiếc phao cứu sinh vực dậy tinh thần của đôi vợ chồng già. 

Ngôi nhà mới bắt đầu được khởi công từ đầu tháng 10 âm lịch. Dù chỉ dám mơ về một căn nhà ống đơn giản, cốt sao kín trên ấm dưới, nhưng chi phí dự tính cũng lên tới 400-500 triệu đồng. Số tiền hỗ trợ 35 triệu đồng từ UBND xã, cùng hơn 100 triệu đồng từ các nhà hảo tâm, các đoàn thiện nguyện gom góp lại vẫn còn thiếu quá nhiều. Ông Nam dự tính sẽ phải mang sổ đỏ đi "cắm" ngân hàng để vay thêm vốn, quyết tâm dựng xong cái khung nhà trước Tết.

Câu chuyện của gia đình bà Yến càng thêm phần éo le khi cậu con trai út và con dâu đang mang bầu tháng thứ 9 vẫn chưa thể tổ chức đám cưới. Đăng ký kết hôn từ tháng 5, dự định cuối năm nay sẽ làm cỗ báo hỷ với làng xóm, nhưng bão lũ ập đến cuốn trôi mọi kế hoạch. Giờ đây, cả gia đình chỉ có một mong ước giản đơn: Ngôi nhà sớm hoàn thiện để đón đứa cháu nội sắp chào đời, và để đôi trẻ có một lễ cưới trọn vẹn dẫu muộn màng. 

Giữa bộn bề gạch đá và lo toan, hình ảnh ông Nam, bà Yến tần tảo bên công trình đang dang dở chính là minh chứng sống động nhất cho sức sống mãnh liệt của người dân vùng lũ: Ngã ở đâu, họ đứng dậy ngay tại đó, kiên cường và đầy hy vọng.

Trong bối cảnh ấy, vai trò của hệ thống chính trị cơ sở, đặc biệt là Ủy ban MTTQ và Hội LHPN xã Dân Tiến đã được phát huy cao độ, trở thành điểm tựa vững chắc cho nhân dân. Bà Phạm Thị Nhị, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQVN xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Dân Tiến nhớ lại những ngày "nước sôi lửa bỏng". Khi 19 trên tổng số 36 xóm bị ngập trắng, hai xóm Yên Bình và Long Thành bị cô lập hoàn toàn suốt 10 ngày, chính quyền xã đã kích hoạt ngay cơ chế phản ứng nhanh với phương châm "4 tại chỗ". Dù trụ sở làm việc bị ngập, cán bộ phải di dời tạm thời, nhưng công tác chỉ đạo chưa bao giờ bị gián đoạn.

Hội LHPN xã đã trở thành hậu phương vững chắc khi huy động hội viên ở các vùng không bị ngập nấu hàng nghìn suất cơm, vận chuyển nhu yếu phẩm tiếp tế cho các hộ bị cô lập. Ngay khi nước vừa rút, màu áo xanh của phụ nữ lại tỏa đi khắp các ngõ xóm, giúp người dân dọn dẹp bùn non, rửa sạch đồ đạc, vệ sinh môi trường để phòng chống dịch bệnh. 

"Chúng tôi không nề hà việc gì, từ bốc vác hàng cứu trợ xuyên đêm đến việc cọ rửa từng cái bát, đôi đũa cho bà con. Lúc ấy, mệnh lệnh từ trái tim thôi thúc tất cả phải hành động", bà Nhị chia sẻ. 

Bên cạnh đó, Hội còn nhanh chóng triển khai hỗ trợ sinh kế, cấp phát hạt giống rau ngắn ngày để chị em gieo trồng ngay tại vườn nhà, giải quyết vấn đề khan hiếm thực phẩm, rau xanh sau lũ, đồng thời hướng dẫn tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để tái thiết sản xuất.

Từ cơn bão lịch sử này, nhiều bài học kinh nghiệm được rút ra. Thực tế cho thấy, ở những khu vực người dân có kinh nghiệm và chuẩn bị kỹ lưỡng, thiệt hại được giảm thiểu đáng kể. Ngược lại, tại những nơi người dân còn chủ quan, quen với suy nghĩ "nước chỉ lên đến thế thôi", hậu quả để lại rất nặng nề. Câu chuyện tại khu Yên Bình là một ví dụ điển hình cho sự bị động khi người dân không kịp sơ tán tài sản. 

Chính vì vậy, công tác cảnh báo sớm và nâng cao ý thức cộng đồng được xác định là nhiệm vụ sống còn. Hệ thống kẻng báo động, biển báo tại các điểm ngập lụt thường xuyên đã được lắp đặt. Quan trọng hơn, chính quyền xã nhận thấy lực lượng tại chỗ là yếu tố then chốt, bởi khi thiên tai chia cắt địa bàn, sự ứng cứu từ bên ngoài rất khó tiếp cận kịp thời.

Một điểm sáng đầy nhân văn trong công tác khắc phục hậu quả tại Dân Tiến chính là cách ứng xử với nguồn lực hỗ trợ. Khi đời sống người dân bắt đầu tạm ổn định, chính quyền và người dân Dân Tiến đã thống nhất hạn chế nhận thêm các đoàn cứu trợ, nhường nguồn lực quý báu ấy cho đồng bào miền Trung đang oằn mình trong bão lũ. Hành động ấy thể hiện tinh thần "lá lành đùm lá rách", sự sẻ chia cao cả của những người vừa bước qua hoạn nạn. 

Dân Tiến đang hồi sinh không chỉ bằng gạch đá, xi măng để xây lại nhà cửa, mà bằng chính sự đoàn kết, lòng tự trọng và niềm tin vào ngày mai tươi sáng hơn. Những mầm xanh đã bắt đầu nhú lên trên những cánh đồng bùn lầy, báo hiệu một mùa xuân mới đang về trên vùng đất kiên cường này.

THỰC HIỆN: TRƯỜNG HÙNG