Vi phạm luật hôn nhân: Vì sao phụ nữ Việt có thể bị phạt tù ở nước ngoài?

Với người phụ nữ trong vụ án, bản án 12 tuần tù không chỉ là một hình phạt pháp lý. Đó là cái giá phải trả cho một lựa chọn đời tư mà chị có thể đã không lường hết hậu quả. Từ một cuộc hôn nhân đổ vỡ, chị bước sang mối quan hệ mới với suy nghĩ "rồi sẽ giải quyết sau", để rồi phải đối diện với vòng lao lý nơi xứ người, nơi pháp luật không cho phép bất kỳ sự chậm trễ hay nhầm lẫn nào trong tình trạng hôn nhân

Từ một cuộc hôn nhân đến bản án tù nơi xứ người

Theo hồ sơ vụ án, người phụ nữ mang quốc tịch Việt Nam kết hôn với chồng là công dân Singapore từ năm 2008. Cuộc hôn nhân được đăng ký hợp pháp và vẫn còn hiệu lực, dù sau đó quan hệ tình cảm giữa hai người nguội lạnh.

Trong thời gian về Việt Nam điều trị bệnh, người phụ nữ quen biết một người đàn ông Việt Nam và đăng ký kết hôn lần thứ hai tại Việt Nam vào năm 2015, dù chưa hoàn tất thủ tục ly hôn với người chồng Singapore theo pháp luật nước sở tại. Sau đó, chị sinh con từ cuộc hôn nhân thứ hai.

Mãi đến năm 2016, người phụ nữ mới nộp đơn ly hôn tại Singapore; cuộc hôn nhân đầu tiên chính thức chấm dứt vào ngày 3/11/2017. Cuộc hôn nhân thứ hai tại Việt Nam cũng kết thúc vào tháng 3/2018. Tuy nhiên, những mốc thời gian này không đủ để xóa đi trách nhiệm pháp lý đã phát sinh trước đó.

Tại phiên tòa ngày 19/12/2025, Tòa án Singapore xác định hành vi kết hôn lần hai khi cuộc hôn nhân thứ nhất vẫn còn hiệu lực pháp lý đã cấu thành tội đa phu (bigamy) theo pháp luật Singapore. Người phụ nữ bị tuyên phạt 12 tuần tù giam, mức án thấp hơn đề nghị của công tố nhưng vẫn là một hình phạt hình sự nghiêm khắc.

Đáng chú ý, tòa án còn xem xét tình tiết người phụ nữ khai báo không trung thực với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, khi không khai việc có con trong hồ sơ pháp lý. Điều này cho thấy hệ quả pháp luật của vụ việc không chỉ dừng lại ở quan hệ hôn nhân, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tư cách pháp lý cá nhân tại nước sở tại.

Điều đáng sợ trong hôn nhân xuyên biên giới không nằm ở hành vi cố ý vi phạm pháp luật, mà nằm ở việc một lựa chọn tưởng như "chưa xong thủ tục" ở Việt Nam lại có thể bị coi là tội hình sự ở nước ngoài.

Lý giải vì sao cùng một hành vi nhưng ở Việt Nam hiếm khi bị xử lý hình sự, trong khi ở nhiều quốc gia lại có thể bị phạt tù, Luật sư Lê Thị Quyên – Phó Giám đốc Công ty Luật Hợp danh The Light, Đoàn Luật sư Hà Nội, cho rằng: Sự khác biệt không chỉ nằm ở quy định pháp luật, mà sâu xa hơn là sự khác nhau trong "ngưỡng hình sự hóa" đối với quan hệ hôn nhân.

Theo Luật sư Quyên, tại Việt Nam, dù pháp luật có quy định về tội vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng, nhưng trên thực tế việc xử lý hình sự rất hạn chế. Nguyên nhân không đơn thuần là sự "nhẹ tay", mà xuất phát từ cách tiếp cận thận trọng trong việc hình sự hóa các quan hệ gia đình, khi hành vi chỉ bị xử lý hình sự nếu gây hậu quả xã hội rõ rệt và việc chứng minh "sống chung như vợ chồng" trên thực tế là rất phức tạp.

Ngược lại, tại Singapore và nhiều quốc gia có hệ thống pháp luật chặt chẽ, ngưỡng phạm tội được đặt sớm hơn. Khi một cá nhân đã xác lập tình trạng hôn nhân hợp pháp bằng đăng ký, thì mọi hành vi xác lập quan hệ hôn nhân mới khi hôn nhân cũ chưa chấm dứt đều bị coi là xâm phạm trực tiếp trật tự pháp lý về hôn nhân do Nhà nước bảo hộ, đủ yếu tố cấu thành trách nhiệm hình sự mà không cần chờ đến hậu quả xã hội phát sinh.

Theo luật sư Lê Thị Quyên, điểm mấu chốt khiến tòa án Singapore không thể coi vụ việc này là nhầm lẫn cá nhân nằm ở việc người phụ nữ đã đăng ký kết hôn lần thứ hai khi vẫn đang trong quan hệ hôn nhân hợp pháp với người chồng đầu tiên.

"Sai lầm lớn nhất của nhiều phụ nữ Việt trong hôn nhân xuyên biên giới là mang theo tư duy 'chưa xong thì chưa sao', trong khi ở nhiều quốc gia, thời điểm pháp lý đã phát sinh trách nhiệm hình sự từ rất sớm", luật sư cảnh báo.

Trả giá bằng tự do

Từ vụ án trên, có thể thấy một thực tế đáng lo ngại: Nhiều người Việt vẫn mang theo cách hiểu pháp luật trong nước khi bước ra môi trường pháp lý hoàn toàn khác. 

Trong vụ việc tại Singapore, ngoài bản án 12 tuần tù, người phụ nữ còn phải đối diện với những hệ lụy khác liên quan đến cư trú, tư cách pháp lý và quyền lợi của con cái. Những hệ quả này cho thấy chỉ một sai sót về mặt pháp lý cũng có thể kéo theo chuỗi hậu quả nghiêm trọng.

Từ kinh nghiệm tư vấn thực tiễn, luật sư Lê Thị Quyên cho rằng phụ nữ Việt thường đánh giá thấp mức độ phức tạp pháp lý của hôn nhân có yếu tố nước ngoài. "Pháp luật mỗi quốc gia là khác nhau, kết hôn hay ly hôn với người nước ngoài là vấn đề pháp lý phức tạp, đòi hỏi phải tìm hiểu kỹ không chỉ luật pháp mà cả yếu tố văn hóa", Luật sư Quyên chia sẻ.

Theo luật sư Quyên, ranh giới giữa vi phạm và không vi phạm pháp luật trong hôn nhân xuyên biên giới đôi khi chỉ nằm ở một chi tiết nhỏ, nhưng hậu quả có thể rất nặng nề. "Nếu không hiểu và nắm rõ pháp luật, người phụ nữ có thể phải gánh chịu những hậu quả pháp lý vượt xa những gì họ hình dung", bà cảnh báo.

Chia sẻ thêm từ thực tiễn hành nghề, Luật sư Quyên cho biết đã tham gia tư vấn và hỗ trợ giải quyết nhiều vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài, trong đó không ít trường hợp phụ nữ sau khi kết hôn với chồng ngoại quốc về nước sinh sống, nảy sinh quan hệ mới và sinh con, dẫn đến những vướng mắc pháp lý kéo dài.

Để hạn chế rủi ro, theo Luật sư, nguyên tắc quan trọng nhất là phải giải quyết dứt điểm việc ly hôn với chồng ngoại quốc khi mục đích hôn nhân không đạt được, trước khi bước vào một mối quan hệ nghiêm túc mới. Đáng chú ý, việc ly hôn này hoàn toàn có thể thực hiện theo thủ tục đơn phương tại Việt Nam, nếu đáp ứng đủ điều kiện pháp luật.

Hôn nhân xuyên biên giới không chỉ là câu chuyện của tình cảm và lựa chọn cá nhân, mà còn là một quan hệ pháp lý chịu sự điều chỉnh của nhiều hệ thống luật khác nhau. Vụ việc người phụ nữ Việt bị phạt tù tại Singapore cho thấy, khi thiếu hiểu biết hoặc chủ quan với pháp luật, phụ nữ có thể phải trả giá bằng chính tự do của mình.

Trang bị kiến thức pháp luật, tôn trọng và tuân thủ pháp luật nước sở tại không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là cách thiết thực nhất để bảo vệ phụ nữ Việt, để những bản án tù như ngày 19/12/2025 không còn lặp lại như một bài học đau xót.