Dinh dưỡng của người Việt: Cần hướng về nguyên tắc "ăn đúng, đủ và cân đối"

Ăn đủ nhưng chưa đúng, bữa ăn ngày càng lệch

PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng cho biết, so với trước đây, mức sống được cải thiện giúp bữa ăn của người Việt phong phú hơn rất nhiều. Tuy nhiên, chính sự phong phú này lại kéo theo tình trạng ăn uống thiếu kiểm soát. Nhiều gia đình có xu hướng ăn nhiều thịt, ít rau, sử dụng quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống có đường, trong khi bỏ qua những nguyên tắc cơ bản của bữa ăn cân đối.

"Chúng ta không còn thiếu ăn, nhưng đang ăn chưa hợp lý. Có người ăn quá nhiều năng lượng, có người lại chạy theo trào lưu kiêng khem cực đoan, cắt tinh bột, tăng đạm một cách thiếu khoa học"- PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng nhận định.

Thực tế cho thấy, nhiều người Việt bỏ bữa sáng, ăn vội bữa trưa, tối ăn muộn và ăn nhiều. Cách ăn này làm rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, đái tháo đường và các bệnh tim mạch, những vấn đề sức khỏe đang gia tăng nhanh chóng trong những năm gần đây.

Theo PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng, một chế độ ăn hợp lý không phải là áp dụng máy móc các mô hình dinh dưỡng nước ngoài hay chạy theo "mốt" ăn uống trên mạng xã hội, mà cần dựa trên thể trạng, thói quen và văn hóa ẩm thực của người Việt.

Trước hết, tinh bột vẫn giữ vai trò quan trọng trong khẩu phần. Người Việt quen ăn cơm, bún, phở là điều phù hợp, vấn đề là ăn bao nhiêu và ăn loại nào. Tinh bột nên chiếm khoảng một nửa tổng năng lượng khẩu phần, ưu tiên các loại ít tinh chế, ăn vừa đủ theo nhu cầu lao động và vận động hằng ngày. 

Việc cắt cơm hoàn toàn không giúp khỏe hơn, thậm chí có thể gây mệt mỏi, giảm hiệu quả lao động và rối loạn chuyển hóa.

Với chất đạm, PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng nhấn mạnh nguyên tắc cân đối giữa đạm động vật và đạm thực vật. Thịt, cá, trứng, sữa cung cấp protein chất lượng cao, nhưng không có nghĩa là bữa ăn nào cũng cần nhiều thịt. Các nguồn đạm thực vật như đậu phụ, các loại đậu, hạt vừng, lạc vừa quen thuộc, vừa góp phần bổ sung chất xơ và vi chất, giúp khẩu phần ăn hài hòa hơn.

Rau xanh và trái cây là nhóm thực phẩm đang bị "bỏ quên" trong nhiều bữa ăn. "Có những bữa ăn rất nhiều thịt nhưng chỉ có một đĩa rau nhỏ, thậm chí không có trái cây tráng miệng. Đây là thói quen không có lợi cho sức khỏe"- PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng cảnh báo.

Không chỉ ăn gì, mà còn ăn thế nào

Bên cạnh thành phần bữa ăn, cách ăn cũng là yếu tố quan trọng. PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng cho rằng việc ăn đúng giờ, không bỏ bữa, đặc biệt là bữa sáng, có ý nghĩa lớn trong việc duy trì chuyển hóa ổn định. Ăn chậm, nhai kỹ giúp cơ thể nhận biết cảm giác no, tránh ăn quá nhiều.

Một thói quen cần thay đổi là sử dụng quá thường xuyên đồ uống có đường, trà sữa, nước ngọt và rượu bia. Đây là nguồn năng lượng rỗng, làm tăng nhanh nguy cơ thừa cân và bệnh chuyển hóa nhưng lại ít được người dân chú ý.

Theo PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng, ăn uống hợp lý không đồng nghĩa với việc thay đổi đột ngột hay kiêng khem khắt khe. Điều quan trọng là điều chỉnh dần từng bữa ăn, từng thói quen nhỏ, để bữa ăn trở lại đúng bản chất: đủ năng lượng, cân đối các nhóm thực phẩm và phù hợp với lối sống.

"Khi hiểu đúng và ăn đúng, dinh dưỡng sẽ trở thành nền tảng quan trọng giúp nâng cao sức khỏe người Việt một cách bền vững" - PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng nhấn mạnh.