Phong Quang giảm nghèo từ thông tin và tri thức

Thông tin: "cần câu" cho hành trình thoát nghèo

Phong Quang là đơn vị hành chính mới được thành lập sau sắp xếp theo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trên cơ sở hợp nhất xã Dương Quang (TP Bắc Kạn cũ) và xã Đôn Phong (huyện Bạch Thông cũ). Với diện tích hơn 153km², gồm 18 thôn và hơn 6.800 nhân khẩu, phần lớn là đồng bào Tày, Dao sinh sống phân tán, Phong Quang từng đối diện không ít thách thức trong phát triển kinh tế - xã hội và giảm nghèo bền vững.

Thực tiễn cho thấy, ở những vùng miền núi, khoảng cách không chỉ nằm ở thu nhập mà còn ở khoảng trống thông tin. Nhận diện rõ điều đó, chính quyền xã Phong Quang xác định muốn giảm nghèo bền vững thì phải bắt đầu từ việc giúp người dân làm chủ thông tin, hiểu chính sách, nắm bắt cơ hội và chủ động lựa chọn con đường phát triển phù hợp với điều kiện của mình.

Giảm nghèo về thông tin vì thế trở thành một hợp phần xuyên suốt trong triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững năm 2025 trên địa bàn xã. Không dừng ở tuyên truyền một chiều, Phong Quang chuyển mạnh sang cách làm mới: trao công cụ, hướng dẫn kỹ năng và tạo môi trường để người dân tự tiếp cận, tự học và tự quyết định.

Điểm nhấn nổi bật trong cách làm của Phong Quang là việc kiện toàn 18 tổ công nghệ số cộng đồng tại 18 thôn. Các tổ này giữ vai trò "cầu nối số", trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu giá nông sản, tìm hiểu chính sách tín dụng, bảo hiểm y tế, tuyển dụng lao động, cũng như thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Cán bộ thôn, đoàn thể được tập huấn bài bản, trở thành lực lượng nòng cốt trong truyền thông cơ sở. Từ đó, truyền thông không còn là những buổi phổ biến khô cứng, mà gắn với nhu cầu thiết thực của từng hộ dân, từng nhóm đối tượng. Người dân được "cầm tay chỉ việc", từ thao tác đơn giản đến kỹ năng chọn lọc thông tin phù hợp.

Song song với đó, xã xây dựng trang thông tin điện tử, thành lập các nhóm Zalo, Facebook cộng đồng để cập nhật liên tục thông tin về vốn vay, mô hình sản xuất hiệu quả, giá cả thị trường, cơ hội việc làm. Tại các nhà họp thôn, tài liệu, tờ rơi, video hướng dẫn được niêm yết, trình chiếu thường xuyên, tạo nên "không gian thông tin mở" ngay tại cơ sở.

Nhờ tiếp cận thông tin kịp thời, nhiều hộ dân đã mạnh dạn thay đổi phương thức sản xuất, chuyển sang trồng cây có giá trị kinh tế cao, chủ động vay vốn ưu đãi, tham gia bảo hiểm y tế và các chương trình an sinh. Sự chủ động ấy góp phần quan trọng giúp xã hoàn thành xóa 69 nhà tạm, nhà dột nát, tạo nền tảng để người dân yên tâm lao động, ổn định cuộc sống.

Từ vốn vay đến việc làm bền vững

Trên cơ sở lao động địa phương chủ yếu làm nông, lâm nghiệp, chính quyền xã Phong Quang đã chủ động rà soát nhu cầu việc làm và nhu cầu vay vốn theo từng thôn, từng nhóm hộ. Các chương trình tín dụng chính sách, tín dụng giải quyết việc làm được triển khai công khai, đúng đối tượng, ưu tiên những mô hình có khả năng tạo việc làm thường xuyên và thu nhập ổn định.

Đi cùng với vốn vay là các lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn áp dụng tiến bộ khoa học vào sản xuất. Nhờ đó, hiệu quả sử dụng vốn được nâng lên rõ rệt, giảm rủi ro và tăng tính bền vững của việc làm.

Gia đình chị Lý Thị Tấm, thôn Vằng Bó là một ví dụ tiêu biểu. Năm 2021, chị được vay 30 triệu đồng từ nguồn tín dụng chính sách để đầu tư phân bón, chăm sóc 2ha rừng mỡ. Với sự hướng dẫn của cán bộ chuyên môn, diện tích rừng sinh trưởng tốt và đã cho thu hoạch. Không dừng lại ở đó, chị tiếp tục tham gia các lớp tập huấn trồng cam, quýt và đầu tư thêm 1ha cây ăn quả. Nhờ việc làm thường xuyên, thu nhập ổn định, gia đình chị đã trả hết nợ vay, thoát nghèo bền vững và đang xây dựng ngôi nhà mới khang trang.

Tương tự, gia đình chị Triệu Thị Linh, thôn Bản Đán được vay 100 triệu đồng từ nguồn tín dụng giải quyết việc làm để phát triển 4ha rừng quế, mỡ. Từ kiến thức được chuyển giao, chị mạnh dạn mở rộng sản xuất với 2ha cam, quýt và 1.000m² dưa chuột canh tác 4 vụ/năm. Hiện tổng thu nhập của gia đình đạt gần 200 triệu đồng/năm, tạo việc làm ổn định cho lao động trong gia đình. "Được vay vốn và tập huấn kỹ thuật, chúng tôi yên tâm đầu tư sản xuất bài bản và phát triển kinh tế ngay tại địa phương", chị Linh chia sẻ.

Bên cạnh nông, lâm nghiệp, Phong Quang đang từng bước khai thác tiềm năng du lịch cộng đồng như một hướng đi mới để mở rộng cơ hội việc làm. Tại thôn Bản Giềng, chính quyền xã đã tổ chức nhiều buổi tư vấn trực tiếp, hướng dẫn người dân làm du lịch phù hợp với điều kiện thực tế, tránh phát triển tự phát.

Người dân được hướng dẫn xây dựng điểm dừng chân, điểm chụp ảnh, bố trí khu vệ sinh công cộng, điểm ăn uống nhỏ gọn; trưng bày sản phẩm mang bản sắc dân tộc Tày; đầu tư cảnh quan, hệ thống chiếu sáng và phát triển các trò chơi dân gian. Đồng thời, việc canh tác đa dạng cây trồng theo mùa được khuyến khích để tạo sản phẩm trải nghiệm quanh năm.

Anh Hoàng Văn Luật, thôn Bản Giềng cho biết: "Điểm du lịch Bản Giềng đã được chia thành nhiều khu vực. Người dân đang đầu tư các điểm nhấn chụp ảnh, đưa trò chơi dân gian vào phục vụ du khách và trồng nhiều loại cây để tạo sản phẩm trải nghiệm quanh năm". Cách làm này không chỉ tạo thêm thu nhập mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Giảm nghèo đa chiều từ nền tảng thông tin

Trao đổi về định hướng thời gian tới, ông Nguyễn Ánh Xuân, Chủ tịch UBND xã Phong Quang cho biết, xã sẽ tiếp tục phát triển nông, lâm nghiệp theo hướng bền vững; đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, ứng dụng khoa học kỹ thuật, hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung và sản phẩm đặc trưng có giá trị kinh tế cao. Cùng với đó là tăng cường hỗ trợ phát triển hợp tác xã, triển khai hiệu quả Chương trình OCOP, gắn sản xuất với tiêu thụ.

Trong lĩnh vực thông tin, xã tập trung hoàn thiện hệ thống loa truyền thanh tại 18/18 thôn; phối hợp doanh nghiệp viễn thông mở rộng phủ sóng 4G, 5G, cáp quang tới các khu vực còn "lõm" sóng; đầu tư thêm trang thiết bị tại nhà họp thôn; duy trì biên soạn tờ rơi, clip song ngữ để mọi người dân đều tiếp cận thông tin thuận lợi.

Theo mục tiêu đến hết năm 2025, Phong Quang phấn đấu giảm 52 hộ nghèo và 45 hộ cận nghèo, hướng tới giảm nghèo đa chiều, bảo đảm người dân được tiếp cận đầy đủ thông tin, giáo dục, y tế và an sinh xã hội. Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và tinh thần tự lực của người dân, Phong Quang đang từng bước chứng minh: giảm nghèo về thông tin chính là đầu tư cho phát triển bền vững, tạo diện mạo mới cho vùng quê miền núi Thái Nguyên.