Thoát nghèo không chỉ... bằng tiền

Truyền thông - một trụ cột của thoát nghèo bền vững

Là một trong 7 dự án thành phần của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, Dự án truyền thông và giảm nghèo về thông tin được xác định giữ vai trò đặc biệt: không hỗ trợ trực tiếp bằng tiền hay hiện vật, nhưng tạo ra nền tảng nhận thức, tri thức và khả năng tiếp cận chính sách cho người nghèo.

Tại Thái Nguyên, địa phương có địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số xen kẽ khu vực đô thị, bài toán "nghèo thông tin" từng là rào cản lớn khiến nhiều chính sách không đến được đúng đối tượng, hoặc người dân không đủ năng lực tiếp cận, thụ hưởng.

Năm 2025, tỉnh Thái Nguyên đã đẩy mạnh triển khai đồng bộ các hoạt động truyền thông giảm nghèo thông tin ngay từ cơ sở, coi đây là một nhiệm vụ xuyên suốt gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững, bao trùm và không để ai bị bỏ lại phía sau.

Là đơn vị nòng cốt trong triển khai dự án, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên đã phối hợp với các sở, ngành, địa phương tổ chức nhiều hình thức truyền thông phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng vùng miền.

Theo ông Đỗ Xuân Hòa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, từ đầu năm 2025 đến nay, đơn vị đã sản xuất mới 42 tiểu phẩm, chương trình truyền thanh và chuyên mục phát thanh "Giảm nghèo về thông tin", cung cấp trên hệ thống thông tin nguồn của tỉnh và phát sóng định kỳ qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở.

"Nội dung tập trung vào chính sách giảm nghèo, thông tin thiết yếu phục vụ đời sống, sản xuất, y tế, giáo dục, pháp luật… được biên tập ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với bà con vùng cao", ông Hòa cho biết.

Bên cạnh đó, ngành văn hóa còn tổ chức 16 buổi biểu diễn nghệ thuật phục vụ nhân dân, 22 buổi đưa thông tin về cơ sở, hàng trăm buổi chiếu phim vùng cao, thu hút hơn gần chục ngàn lượt người dân tham dự. Những buổi chiếu phim, biểu diễn lưu động không chỉ mang ý nghĩa văn hóa mà còn lồng ghép thông tin về chính sách, mô hình sinh kế, gương thoát nghèo tiêu biểu.

Đặc biệt, 39 cụm loa truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông đã được tăng cường cho các xã khó khăn, giúp thông tin đến với người dân thường xuyên, kịp thời hơn.

Khi thông tin đến được từng hộ nghèo

Tại các xã miền núi như Võ Nhai, Định Hóa, Đồng Hỷ, hiệu quả của truyền thông giảm nghèo thông tin thể hiện rõ nét. Cụ thể, từ khi triển khai mạnh Dự án truyền thông giảm nghèo thông tin, 100% hộ nghèo, cận nghèo trên địa bàn các xã đã được tiếp cận thông tin chính sách thông qua loa truyền thanh, các buổi tuyên truyền trực tiếp và tài liệu truyền thông.

Ông Phan Thanh Ngân xã Hợp Thành cho rằng, các phương tiện thông tin đại chúng đã góp phần quan trọng trong việc lan tỏa các mô hình giảm nghèo hiệu quả, giúp người dân "nhìn thấy người thật, việc thật" để học theo.

"Không ít hộ dân trước đây e ngại làm hồ sơ hỗ trợ vì không hiểu chính sách. Nay được nghe, được hướng dẫn nhiều lần, họ chủ động hơn rất nhiều", ông Ngân chia sẻ.

Tại Võ Nhai trong tháng 12 cũng đã tổ chức các lớp tập huấn, chia sẻ về thông tin giảm nghèo.. thu hút hàng tră lượt người tham dự.

Theo tổng hợp của UBND xã Tân Thành, giai đoạn 2023-2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm bình quân 1,2-1,5%/năm, trong đó truyền thông được xác định là yếu tố hỗ trợ quan trọng giúp người dân tiếp cận đúng chính sách.

Giảm nghèo thông tin không chỉ hướng đến người dân, mà còn đặt trọng tâm vào nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở, những người trực tiếp "đưa chính sách vào cuộc sống".

Trong 9 tháng năm 2025, Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn đã tổ chức 7 lớp tập huấn, thu hút hơn 590 cán bộ làm công tác giảm nghèo tham gia. Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ năng lập kế hoạch, truyền thông chính sách, hướng dẫn người dân xây dựng mô hình sản xuất, tiếp cận hỗ trợ.

Ông Nguyễn Thành Nam, Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn cho biết: "Khi cán bộ hiểu sâu chính sách và biết cách truyền đạt, người dân sẽ tiếp nhận nhanh hơn, giảm tình trạng trông chờ, ỷ lại".

Song song đó, các địa phương trong tỉnh cũng đã tổ chức 12 lớp tập huấn tuyên truyền chính sách giảm nghèo, với 390 người dân tham gia, chủ yếu là hộ nghèo, cận nghèo, phụ nữ, người dân tộc thiểu số.

Thu hẹp khoảng cách số ở vùng khó khăn

Trước đây, tại nhiều xã miền núi của Thái Nguyên, việc thiếu thông tin bắt nguồn từ hạ tầng viễn thông chưa đồng bộ, đời sống khó khăn, nhiều hộ chưa có điện thoại thông minh, kỹ năng tiếp cận thông tin còn hạn chế.

Tuy nhiên, từ khi Dự án truyền thông giảm nghèo thông tin được triển khai đồng bộ, bức tranh đã dần thay đổi. Người dân không chỉ "nghe thông tin", mà bắt đầu ứng dụng thông tin vào sản xuất, từ chăn nuôi, trồng trọt đến xây dựng mô hình kinh tế hộ gia đình, HTX.

Tại Định Hóa, trong giai đoạn 2024-2025, có trên 30% hộ nghèo tham gia các lớp tuyên truyền, tập huấn đã áp dụng tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất; nhiều hộ chủ động hoàn thiện hồ sơ để tiếp cận chính sách hỗ trợ sinh kế, nhà ở, vay vốn ưu đãi.

Điểm đáng ghi nhận của Dự án truyền thông giảm nghèo thông tin tại Thái Nguyên là cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm, không chỉ "nói cho dân nghe" mà giúp người dân hiểu, tin và làm theo.

Thông qua các chuyên mục phát thanh, phóng sự truyền hình, câu chuyện người thật, việc thật được lan tỏa, góp phần khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường, đặc biệt trong phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số.

Từ những kết quả đạt được, thời gian tới, tỉnh Thái Nguyên xác định tiếp tục đẩy mạnh truyền thông giảm nghèo thông tin tại cơ sở, gắn với chuyển đổi số, truyền thông pháp luật và nâng cao năng lực tiếp cận chính sách cho người dân.

Giảm nghèo không chỉ là câu chuyện của thu nhập, mà còn là hành trình thu hẹp khoảng cách thông tin, nơi truyền thông trở thành chiếc cầu nối bền bỉ, âm thầm nhưng đầy sức mạnh.