Tránh chồng chéo khi sửa đổi Luật An toàn thực phẩm

Trước những góp ý đối với dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), nhiều ý kiến cho rằng bên cạnh yêu cầu cắt giảm thủ tục hành chính và đổi mới phương thức quản lý, điều quan trọng hơn là phải xây dựng được một hệ thống quy định rõ ràng, thống nhất và có tính khả thi. 

Theo bà Trần Thị Xuân Hằng, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế, nếu các khái niệm, thẩm quyền và phương thức quản lý chưa được làm rõ, việc triển khai luật trong thực tiễn sẽ gặp nhiều vướng mắc.

Hoàn thiện quy định về phân loại và quản lý thực phẩm

Góp ý tại cuộc họp về dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), bà Trần Thị Xuân Hằng cho rằng một trong những yêu cầu quan trọng nhất là bảo đảm tính thống nhất giữa dự thảo luật với hệ thống pháp luật hiện hành, nhất là đối với các quy định về khái niệm và phạm vi điều chỉnh.

Theo bà, đối với các nội dung liên quan đến vi khuẩn, dự thảo không nên xây dựng thêm một khái niệm riêng mà nên quản lý thông qua hệ thống quy chuẩn kỹ thuật. Việc đưa thêm khái niệm mới có thể dẫn đến chồng chéo với các quy định chuyên ngành và gây khó khăn trong quá trình áp dụng sau này.

Một nội dung khác cần được làm rõ là mối quan hệ giữa thực phẩm tăng cường vi chất dinh dưỡng và thực phẩm bổ sung. Đây là vấn đề đã phát sinh nhiều vướng mắc trong quá trình thực hiện tại các địa phương nhưng dự thảo luật vẫn chưa giải quyết triệt để.

Theo bà Hằng, dự thảo hiện đã quy định về thực phẩm bổ sung nhưng lại chưa xác định rõ khái niệm của loại sản phẩm này, đồng thời cũng chưa làm rõ thực phẩm tăng cường vi chất dinh dưỡng có thuộc nhóm thực phẩm bổ sung hay không.

"Nếu không xác định rõ nội hàm của từng loại thực phẩm thì sẽ dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và địa phương khi triển khai", bà Hằng nhấn mạnh.

Bà cũng cho rằng dự thảo đang tồn tại sự thiếu thống nhất khi một mặt khuyến khích bổ sung vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm, mặt khác lại quy định việc tăng cường vi chất trong một số trường hợp là bắt buộc. Nếu không có quy định phân định cụ thể, việc áp dụng chính sách sẽ rất khó bảo đảm thống nhất.

Ngoài ra, bà đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về phân loại thực phẩm để xác định rõ đâu là nguyên tắc quản lý và đâu là căn cứ áp dụng từng phương thức quản lý. Nếu nội dung này không được quy định minh bạch sẽ dễ phát sinh nhiều cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện.

Rà soát thẩm quyền, quy trình quản lý để bảo đảm tính khả thi

Bên cạnh việc hoàn thiện các khái niệm, bà Trần Thị Xuân Hằng cho rằng dự thảo luật cần tiếp tục rà soát nhiều quy định liên quan đến trình tự quản lý, thẩm quyền ban hành và cơ chế thực hiện nhằm bảo đảm tính minh bạch và khả thi.

Đối với các quy định về điều kiện bảo đảm an toàn của vật liệu, bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, bà cho rằng dự thảo mới chỉ yêu cầu đáp ứng quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật nhưng chưa làm rõ việc chứng minh sự đáp ứng đó bằng hình thức nào trong bối cảnh nhiều thủ tục công bố sản phẩm được cắt giảm.

Theo bà, nhiều quy định về công bố sản phẩm, đăng tải thông tin hay thu hồi hồ sơ cũng cần được quy định cụ thể hơn. Dự thảo hiện chưa làm rõ cơ quan có thẩm quyền đăng tải, hình thức công khai thông tin cũng như căn cứ để thu hồi các giấy tờ liên quan. Điều này có thể ảnh hưởng đến tính minh bạch và gây lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đối với thực phẩm nhập khẩu, bà Hằng lưu ý cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh giữa nội dung về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm và nội dung kiểm tra nhà nước đối với hàng nhập khẩu. Đồng thời, quy trình xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu cũng cần được quy định đầy đủ, tránh để khoảng trống pháp lý khi áp dụng các phương thức kiểm tra khác nhau.

Một nội dung khác cần được quan tâm là quy định về ghi nhãn thực phẩm. Theo bà, hiện nay việc ghi nhãn hàng hóa đã được Chính phủ quy định tại nghị định chuyên ngành. Nếu dự thảo tiếp tục giao Bộ Y tế hướng dẫn chi tiết về ghi nhãn thực phẩm sẽ dễ dẫn đến chồng chéo về thẩm quyền giữa các văn bản quy phạm pháp luật.

Đối với hoạt động thử nghiệm, bà Hằng cho biết dự thảo đã có nhiều thay đổi theo hướng đơn giản hóa so với trước đây. Tuy nhiên, việc bỏ quy định về chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy cũng đặt ra câu hỏi về cơ quan sẽ thực hiện đánh giá sự phù hợp của kết quả thử nghiệm với quy chuẩn kỹ thuật.

"Nếu không quy định rõ nội dung đánh giá sự phù hợp thì sau này sẽ gây khó khăn cho công tác kiểm tra nhà nước cũng như việc áp dụng các quy chuẩn kỹ thuật", bà phân tích.

Theo bà Hằng, Ban soạn thảo cần tiếp tục phối hợp với các đơn vị chuyên môn để thống nhất cách tiếp cận đối với nội dung này trước khi hoàn thiện dự thảo luật.

Ngoài ra, bà cũng đề nghị rà soát kỹ các quy định giao thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với kinh doanh thức ăn đường phố và cung cấp suất ăn tập thể. Nếu đây được xác định là điều kiện kinh doanh thì thẩm quyền ban hành phải thuộc Chính phủ theo quy định của pháp luật về đầu tư, thay vì giao cho Bộ trưởng quy định.